07/07/2026
Զանգեզուրյան տարազը հայկական ամենատպավորիչ և հարուստ տարազներից մեկն է։ Այն ձևավորվել է պատմական Զանգեզուր-ում, որն այսօր հիմնականում համապատասխանում է Սյունիք մարզին և հարակից պատմական տարածքներին։
Դրա հիմնական առանձնահատկություններն են.
Գույներ – գերակշռում են մուգ կանաչը, մուգ կարմիրը (բորդո), սևը, մուգ կապույտը և երբեմն մանուշակագույնը։ Այս գույները խորհրդանշում էին ուժ, պտղաբերություն, արժանապատվություն և բնության հետ կապը։Զանգեզուրյան տարազը համարվում է հայկական մշակույթի կարևոր խորհրդանիշներից մեկը, քանի որ արտացոլում է լեռնաշխարհի բնավորությունը՝ ամրություն, աշխատասիրություն և արժանապատվություն։
Զանգեզուրյան տարազը այլ կեր կոչվում է Սյունիք-Արցախյան տարազ...Կրել են Արցախցիները ,Սյունիքցիները նաև Վայոց Ձորցիները ։Խաչիկ գյուղի տարազը նույնպես սա է համարվում ։
Կուժը հայկական զարդարվեստում պարզապես կենցաղային առարկա չէ. այն կարևոր մշակութային և խորհրդանշական նշանակություն ունի։
Դրա հիմնական խորհուրդներն են.
Կյանք և ջուր – կուժը ջրի պահպանման անոթ էր, իսկ ջուրը հայ մշակույթում կյանքի, մաքրության և օրհնության խորհրդանիշն է։
Պտղաբերություն և առատություն – լիքը կուժը խորհրդանշում էր ընտանիքի բարեկեցությունը, հացառատությունն ու բարիքը։
Նուռը հայկական զարդարվեստի ամենահին և ամենակարևոր խորհրդանիշներից մեկն է։ Այն դարեր շարունակ օգտագործվել է տարազների, գորգերի, խաչքարերի, խեցեգործության, ասեղնագործության և մանրանկարչության մեջ։
Նուռը խորհրդանշում է.
Պտղաբերություն՝ բազմաթիվ հատիկները խորհրդանշում են նոր կյանքը, ընտանիքի շարունակականությունն ու սերունդների բազմացումը։
Այս նախշը, որ հայկական ավանդական գալարաձև (ոլորուն) զարդանախշ է։ Թեև յուրաքանչյուր հին զարդանախշի համար չկա մեկ պաշտոնական նշանակություն, արվեստաբանները այն սովորաբար կապում են հետևյալ գաղափարների հետ.
Հավերժություն – անընդհատ շարունակվող ոլորուն գիծը խորհրդանշում է անվերջությունը և ժամանակի ընթացքը։
Կյանքի շարունակականություն – գալարները ներկայացնում են կյանքի անվերջ շրջապտույտը, սերունդների հաջորդականությունը։
