15/06/2025
តើអ្នកដឹងទេ ?
Did you know ?
[ENGLISH below]
ប្រទេសកម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៦៣ - ខួបនៃការវិលត្រឡប់នៃប្រាសាទព្រះវិហារមកកម្ពុជា - តែមប្រិ៍ប្រៃសណីយ៍កម្ពុជា
ប្រាសាទព្រះវិហារ ឈរយ៉ាងត្រដែតលើកំពូលភ្នំកម្ពស់៥២៥ម៉ែត្រ ក្នុងជួរភ្នំដងរែក គឺមិនត្រឹមតែជាប្រាសាទបូរាណប៉ុណ្ណោះទេ ហើយក៏ជាសក្ខីភាពដ៏ជ្រាលជ្រៅនៃប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សម្បូរបែបរបស់កម្ពុជា ទាំងទេពកោសល្យស្ថាបត្យកម្មនិងស្មារតីជាតិដ៏អង់អាចរបស់ខ្មែរ។
កំពូលនៃស្ថាបត្យកម្ម និងជំនឿសាសនាខ្មែរ ៖ សាងសង់ដោយព្រះមហាក្សត្រខ្មែរជាបន្តបន្ទាប់ ចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី១២ ដោយក្សត្រាខ្មែរ ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ និង ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ ប្រាសាទព្រះវិហារឈរជាស្នាដៃឯកនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរបូរាណ។ អ្វីដែលពិសេសជាជាងប្រាសាទដទៃទៀតដែលសាងសង់នាសម័យនោះគឺ ប្រាសាទនេះមានលក្ខណៈពិសេសត្រង់ការតម្រង់ទិសដៅពីជើងទៅត្បូង ជាមួយនឹងបណ្ដុំអគារដ៏ស្គឹមស្កៃ សាលា និងជណ្ដើរដែលលាតសន្ធឹងជាង ៨០០ ម៉ែត្រ។ ប្រាសាទព្រះវិហារនេះត្រូវបានឧទ្ទិសជាចម្បងដល់ព្រះសិវៈ នៃសាសនាហិណ្ឌូ រចនាឡើងដើម្បីតំណាងឱ្យភ្នំព្រះសុមេរុ៍ ជាលំនៅស្ថានដ៏ពិសិដ្ឋរបស់ព្រះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។ ចម្លាក់ថ្មភក់ដ៏វិចិត្រ រូបចម្លាក់លៀន និងគោបុរៈដ៏ខ្ពស់ៗ បង្ហាញពីរឿងព្រេងទេវកថាហិណ្ឌូ និងនិមិត្តសញ្ញាសាសនា ដែលបង្ហាញពីសិល្បៈ និងការគោរពបូជាដ៏អស្ចារ្យរបស់ប្រជាជនខ្មែរ។ អស់ជាច្រើនសហវត្សរ៍ ទីនេះបានបម្រើជាទីសក្ការបូជាដ៏សំខាន់ ដែលបានជ្រួតជ្រាបយ៉ាងជ្រៅទៅក្នុងជីវិតខាងវិញ្ញាណនៃចក្រភពខ្មែរ។
និមិត្តរូបនៃអធិបតេយ្យភាព និងបេតិកភណ្ឌដ៏ស្ថិតស្ថេរ ៖ ទីតាំងភូមិសាស្ត្រយុទ្ធសាស្ត្រនៃប្រាសាទព្រះវិហារ ស្ថិតនៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បានធ្វើឱ្យវាក្លាយជាចំណុចកណ្តាលនៃសារៈសំខាន់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ។ វិវាទព្រំដែនដ៏យូរអង្វែងលើកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួន ត្រូវបានដោះស្រាយជាស្ថាពរនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២ នៅពេលដែលតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ( INTERNATIONAL COURT OF JUSTICE - ICJ ) បានអះអាងពីអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជាលើប្រាសាទនេះ។ នៅក្នុងសាលក្រមដ៏ដាច់ណាត់មួយ ដោយមានសំឡេង ៩ ទល់នឹង ៣ តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិបានសន្និដ្ឋានថា ការនៅស្ងៀមដ៏យូររបស់ប្រទេសថៃ ស្មើនឹងការទទួលយកការបង្ហាញប្រាសាទនៅលើផែនទីខ្សែទឹកបែងចែកព្រំដែនបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៧ ដែលបង្ហាញថាទីតាំងនៃប្រាសាទព្រះវិហារនេះគឺស្ថិតនៅខាងកម្ពុជា។ សាលក្រមដ៏សំខាន់នេះ ដែលជាជ័យជម្នះដ៏មហិមាសម្រាប់កម្ពុជា មិនត្រឹមតែបានបញ្ជាក់ឡើងវិញនូវបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ និងអត្តសញ្ញាណជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបានបង្គាប់ឱ្យប្រទេសថៃ ដកកងកម្លាំងរបស់ខ្លួនចេញ និងប្រគល់វត្ថុបុរាណដែលបានយកចេញពីប្រាសាទមកឲ្យកម្ពុជាវិញ។
ព្រឹត្តិការណ៍រំលឹកត្រូវបានកត់ត្រាលើតែមប្រិ៍ប្រៃសណីយ៍កម្ពុជា ៖ សារៈសំខាន់ដ៏ជ្រាលជ្រៅនៃការវិលត្រឡប់នៃប្រាសាទព្រះវិហារមកកាន់អធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា ត្រូវបានរំលឹកជាផ្លូវការនៅថ្ងៃខួបគម្រប់មួយឆ្នាំ គឺនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦៣។ នៅថ្ងៃនោះ ប្រៃសណីយ៍កម្ពុជាបានដាក់ចេញតែមប្រិ៍ប្រៃសណីយ៍ជាតិចំនួន ៣ តែមប្រិ៍ ដែលមានមុខតម្លៃ ៣ រៀល, ៦ រៀល, និង ១៥ រៀល បង្ហាញពីរូបប្រាសាទដ៏មហិមាមួយនេះ។ តែមប្រិ៍ប្រៃសណីយ៍ទាំងនេះជានិមិត្តសញ្ញាជាក់ស្តែងនៃមោទនភាពជាតិ ព្រមទាំងជាសេចក្ដីអំនះអំណាងដោយជោគជ័យនូវបេតិកភណ្ឌដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់ខ្មែរ។
ការបានចុះបញ្ជីជាផ្លូវការជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ ៖ បច្ចុប្បន្ន ប្រាសាទព្រះវិហារឈរជានិមិត្តរូបដ៏មានឥទ្ធិពលនៃឯកភាពជាតិ មនសិការជាតិ និងកេរដំណែលដ៏រុងរឿងនៃអរិយធម៌ខ្មែរ ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាសកលថាជា បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានចុះបញ្ជីជាផ្លូវការនៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ នៅថ្ងៃទី ៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ ដោយត្រូវបានកោតសរសើរចំពោះឋានៈរបស់ខ្លួនថាជា “ ស្នាដៃឯកដ៏ឆ្នើម ” និងភាពចុះសម្រុងដ៏អស្ចារ្យរបស់វាជាមួយបរិស្ថានធម្មជាតិ។
. .
CAMBODIA, 1963 - Anniv. of the Return of Preah Viheah temple to Cambodia postage stamps
The Temple of Preah Viheah of Cambodia, perched dramatically atop a 525-meter cliff in the Dang Rek Mountains, is more than just an ancient ruin; it is a profound testament to Cambodia's rich history, architectural genius, and enduring national spirit.
A Pinnacle of Khmer Architecture and Spirituality : Constructed by a succession of Khmer monarchs from the 9th to the 12th centuries, including King Suryavarman II, Preah Vihear stands as a masterpiece of classical Khmer architecture. Unlike many other temples of its era, it is uniquely aligned on a north-south axis, with a complex of sanctuaries, pavements, and staircases stretching over 800 meters. Dedicated primarily to the Hindu deity Shiva, the temple was designed to represent Mount Meru, the sacred home of the gods. Its intricate sandstone carvings, bas-reliefs, and towering gopuras ( gateways ) depict Hindu myths and religious symbols, showcasing the extraordinary artistry and devotion of the Khmer people. For millennia, it served as an important pilgrimage site, deeply woven into the spiritual life of the Khmer Empire.
A Symbol of Sovereignty and Enduring Heritage : The Temple of Preah Vihear's strategic location on the Thai-Cambodian border made it a historical and geopolitical flashpoint. This long-standing territorial dispute over its ownership was definitively resolved on June 15, 1962, when the International Court of Justice (ICJ) affirmed Cambodia's sovereignty over the temple. In a decisive 9-3 ruling, the ICJ concluded that Thailand's prolonged silence amounted to an acceptance of the temple's depiction on the Cambodian side of the 1907 Franco-Siamese watershed map. This landmark judgment, a monumental victory for Cambodia, not only reaffirmed its cultural heritage and national identity but also ordered Thailand to withdraw its forces and return any removed artifacts.
A Remarkable Commemoration on National Postage Stamps : The profound significance of the Temple of Preah Viheah's return to Cambodian sovereignty was officially commemorated on its first anniversary, June 15, 1963. On this day, the Post Office of Cambodia issued a set of three national postage stamps ( with face values of 3 riels, 6 riels, and 15 riels ), each depicting the majestic temple. These postage stamps served as a tangible symbol of the nation's pride and the successful assertion of its rightful heritage.
Officially Inscribed as a UNESCO World Heritage Site : Today, Preah Vihear stands as a powerful emblem of Cambodian unity, resilience, and the glorious legacy of the Khmer civilization, recognized globally as a UNESCO World Heritage Site. It was officially inscribed on the UNESCO World Heritage List on July 7, 2008, lauded for its status as an "outstanding masterpiece" and its remarkable harmony with the natural environment.
![តើអ្នកដឹងទេ ?Did you know ?[ENGLISH below]ប្រទេសកម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៦៣ - ខួបនៃការវិលត្រឡប់នៃប្រាសាទព្រះវិហារមកកម្ពុជា - តែមប្...](https://img4.fashyas.com/364/785/561980093647858.jpg)
![[Eng Below] ធ្លាប់ឆ្ងល់ទេថាឃ្លាំងសំងាត់របស់យើងមានអ្វីខ្លះ? 🤔 សូមអរគុណដែលបានចូលរួមដំណើរជាមួយពួកយើង! ខែឧសភានេះសូមត្រៀមខ្លួ...](https://img5.fashyas.com/611/908/537267866119081.jpg)
