02/07/2026
🐘🌿 අලියෙකු බේරාගන්නවා කියන්නේ එක ජීවිතයක් බේරාගන්නවා විතරක් නෙවෙයි... අපේ අනාගතයත් රැකගන්නවා.
ශ්රී ලංකාව කියන්නේ ලෝකයේ ආසියානු වන අලින්ගේ විශාලතම ගහනයක් ජීවත් වන රටවල් අතරින් එකක්. සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ මේ මහ පොළොව බෙදාගෙන ජීවත් වූයේ මිනිසා සහ වන අලියායි. නමුත් අද ඒ සමබරතාවය ක්රමයෙන් බිඳ වැටෙමින් පවතිනවා.
අපි මාර්ග හදනවා.
වගාබිම් පුළුල් කරනවා.
වනාන්තර එළිපෙහෙළි කරනවා.
නව ජනාවාස ඉදිකරනවා.
ඒ හැම දෙයක්ම සිදුවෙන්නේ වන අලියාගේ නිවස ටිකෙන් ටික අහිමි කරමින්.
ඒ නිසාම අද වන විට අලි මිනිස් ගම්වලට පැමිණීම වැඩි වෙලා. නමුත් ඇත්ත ප්රශ්නය අලියා ගමට එන එකද, නැත්නම් මිනිසා අලියාගේ භූමියට ඇතුළු වීමද?
අලියා ආහාර සොයන්නේ ඔහුට පුරුදු මාර්ගවලයි. පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ භාවිතා කළ ගමන් මාර්ග ඔවුන්ට මතකයි. ඒ මාර්ග මැද අද ගෙවල්, වැටවල්, වගාබිම් සහ මහාමාර්ග තිබෙනවා.
එවිට සිදුවන්නේ ගැටුමක්.
අපි එය "අලි ප්රශ්නය" කියනවා.
නමුත් එය ඇත්තටම මිනිසා සහ පරිසරය අතර ඇති වූ ප්රශ්නයක්.
අවාසනාවකට, මේ ගැටුමේ වැඩිම වන්දිය ගෙවන්නේ අලි.
හක්ක පටස්වලින් මියයන අලි...
විදුලි සැර වැදී මියයන අලි...
දුම්රිය ගැටී මියයන අලි...
අතහැර දමා ඇති වගා ළිංවල වැටෙන අලි...
වෙඩි ප්රහාරවලින් තුවාල ලබන අලි...
මේ හැම කතාවක්ම අවසානයේ එකම ප්රශ්නයක් ඉතිරි කරනවා.
අපිට මීට වඩා හොඳින් මේ ජීවීන් සමඟ ජීවත් වෙන්න බැරිද?
වන අලි සංරක්ෂණය කියන්නේ අලියෙක් බේරාගන්න එක විතරක් නෙවෙයි.
ඒක අපේ වනාන්තර රැකගන්න එක.
ඒක ජෛව විවිධත්වය ආරක්ෂා කරන එක.
ඒක අපේ දරුවන්ටත් මේ අසිරිමත් සත්වයා දැකගන්න අවස්ථාවක් ඉතිරි කරන එක.
අලියා "වනාන්තරයේ ඉංජිනේරුවා" ලෙස හඳුන්වන්නේ නිකන් නෙවෙයි.
ඔහු ගමන් කරන විට නව මංපෙත් නිර්මාණය වෙනවා.
ඔහු ආහාරයට ගන්නා ගස්වල බීජ දුර ඈතට පැතිරෙනවා.
ඒ බීජවලින් අලුත් වනාන්තර බිහි වෙනවා.
බොහෝ සතුන්ට ජීවත් වීමට සුදුසු පරිසරයක් ඒ හරහා නිර්මාණය වෙනවා.
ඒ කියන්නේ අලියෙක් නැති වීමෙන් අහිමි වෙන්නේ එක සතෙක් පමණක් නොවෙයි.
මුළු පරිසර පද්ධතියකටම බලපෑමක් සිදුවෙනවා.
අපි හැමෝටම මේ වෙනස ඇති කරන්න පුළුවන්.
🐘 වන අලි දුටුවොත් ඔවුන්ට නිදහසේ යාමට ඉඩ දෙන්න.
🐘 කුතුහලය නිසා සමීප නොවන්න.
🐘 ඔවුන්ට ආහාර ලබාදීමෙන් වළකින්න.
🐘 වනජීවී නිලධාරීන්ගේ උපදෙස් පිළිපදින්න.
🐘 වන අලි ආරක්ෂා කිරීම පිළිබඳ නිවැරදි දැනුම තවත් අයටත් බෙදා දෙන්න.
මනුෂ්යත්වය මනින්නේ අපි බලවත් අය සමඟ හැසිරෙන විදිහෙන් නොවෙයි.
අපට වඩා අසරණ, කතා කරන්න බැරි ජීවීන් සමඟ අපි හැසිරෙන ආකාරයෙන්.
අද අපි ගන්නා නිවැරදි තීරණයක් හෙට අලි පැටියෙකුගේ ජීවිතය බේරාගන්න හේතුවක් වෙන්න පුළුවන්.
අපි මේ මහ පොළොවේ එකම අයිතිකරුවන් නොවෙයි.
අපි එහි තවත් එක් ජීවියෙක් පමණයි.
ඒ නිසා අපේ යුතුකම වන්නේ වන අලින් සමඟ සටන් කිරීම නොව, ඔවුන් සමඟ සහජීවනය ඉගෙන ගැනීමයි.
🐘💚 වන අලියා රැකගැනීම කියන්නේ අපේ ස්වභාවධර්මය, අපේ උරුමය සහ අපේ අනාගතය රැකගැනීමයි.
