22/10/2026
"යක්ෂ රාජ වජිරපාණි මහ දෙවිදේ අසාපන්"
මේ දිනවල වැඩි වශයෙන් කථාවෙන වස් කවිය ගැන බොහෝ දෙනා අපෙන් ඇසූ නිසා වස් කවියේ කථාව ගැන කියන්නට සිතුවෙමි. පලමුවෙන්ම කිව යුත්තේ මේ කවි පන්තිය ලියා ඇත්තේ අති දක්ෂයෙක් බව ය. කෙටියෙන් කිවහොත් නියම වැඩ්ඩෙක් අතින් ලියවුණු කවි පන්තියකි.
මුළින්ම එම කවි සතරින් කථා කරන බලවත් දෙවිවරුන් සතර දෙනා කවුදැයි බලමු. ඒ
“වජිරපාණි”
“උත්පලවන්න”
“පජ්ජුන්න”
“වෙසමුණි” යන මේ දෙවිවරුන් සතර දෙනායි.
වෙස්සවන දෙවියන් හැර අනෙක් දෙවිවරු තුන් දෙනා සතර වරම් දෙවිවරු නොවේ. එහෙත් මේ දෙවිවරුන් ත්‍රිපිටකය තුළත් බෞද්ධ සම්ප්‍රධායන් තුළත් සඳහන් වන ප්‍රභලතම දෙවිවරුන් සතර දෙනෙකි.
වජිරපාණි යක්ෂයා
වජිරපාණී යක්ෂයා ලෙස පෙනී සිටින්නේ දෙදෙවු ලොවට අධිපති ශ්‍රක්‍ර දිව්‍යරාජයාම වේ. වජිරපාණී ගැන සඳහන් වන ප්‍රධාන සූත්‍ර දෙකක් තිබේ. එයින් අම්බට්ඨ මානවකයා සහ ඔහුගේ බ්‍රාහ්මණ ශිෂ්‍යයන් බුදු රජාණන් වහන්සේ සමඟ වාද කරන්නට පැමිණ කළ සාකච්ඡාවක් ගැන දීඝනිකායේ අම්බට්ඨ සූත්‍රයේ සඳහන් වේ.
එහිදී බුදුරාජාණන් වහන්සේ අම්බට්ඨගෙන් කණ්හායන වංශයේ ආරම්භය සහ ආදි පුරුෂයා ගැන ඇසූ ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරු නොදී අම්බට්ඨ නිහඬව සිටියි. දෙවරක් ඇසුවත් පිළිතුරු නොදෙන නිසා ගිනිගෙන දිළිසෙන විශාල ආයුධයක් (වජ්‍රයක්) අතින් ගෙන ශ්‍රක්‍ර දිව්‍යරාජයා භායානක යක්ෂ රූපයක් මවාගෙන අම්බට්ඨ පිළිතුරු නොදුන්නොත් හිස හත් කඩකට පළන්නට අම්බට්ඨගේ හිසට ඉහළින් අහසේ පෙනී සිටියි. ඒ මොහොතේ වජිරපාණී යක්ෂයා පෙනෙන්නේ බුදුරජාණන් වහන්සේට සහ අම්බට්ඨට පමණී. වජිරපාණී යක්ෂයාව දුටු අම්බට්ඨ බිය වූ ආකාරය එහි විස්තර වේ.
වජිරපාණී යක්ෂයා ගැන මීළඟට සඳහන් වන්නේ මජ්ඣිම නිකායේ චූල සච්චක සූත්‍රයෙහිය. එහි සඳහන් වන්නේ නිඝන්ඨ නාථ පුත්ත ශ්‍රාවක සච්චක බුදුරජාණන් වහන්සේ සමඟ රූපය, වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර, විඤ්ඤාණ ආත්මය බව කියමින් වාදයකට පැමිණි මොහොතේ බුදු රජාණන් වහන්සේ ඔහුගේ මතය ඛණ්ඩනය කර වාදයෙන් පැරදවූ අවශ්ථාවයි.
ඒ මොහොතේද සච්චක ඇසූ ප්‍රශ්නයට තුන්වන වරටත් පිළිතුරු නොදී සිටින විට වජිරපාණී යක්ෂයා ගිනිගෙන දිළිසෙන වජ්‍රයක් ඇතැතිව සච්චකගේ හිස පළන්නට ඔහුගේ හිසට ඉහළින් අහසෙහි පෙනී සිටි ආකාරය සඳහන් වේ.
අතෙහි වජ්‍රයක් දරණ වජිරපාණී යනු ශ්‍රක්‍ර දිව්‍ය රාජයාගේ යක්ෂ වේශය යි. බුදු රජාණන් වහන්සේට විරුද්ධ වන්නන්ට ඔහු දඩුවම් දෙයි. මහායාන සාහිත්‍යයේ මංජු ශ්‍රී, අවලෝකිතේශ්වර වැනි බෝධි සත්වයන් අතර වජ්‍රයක් අතින් ගෙන ආරක්ෂකයෙකු සහ මඟ පෙන්වන්නෙක් ලෙස වජිරපාණී (වජ්‍රපාණී) ගැන සඳහන් වේ.
උත්පලවණ්ණ දෙවියන්
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශාසනය පිහිටන්නේ ලංකාවේ ය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ලංකාවට බුද්ධත්වයෙන් නව වැනි මස, පස් වැනි වසර සහ අටවැනි වසර ලංකාවට තුන් වරක් වැඩම කළත් සුමන සමන් දෙවියන් සෝවාන් වූවත්, කේස ධාතු, දහඩිය ධාතු ආදී පූජණීය වස්තු ලැබුණත්, මහියංගනය ආදී සොළොස්මස්ථාන පූජණීය පින්බිම් බිහි වුවත්, ශාසනය පිහිටන්නට අවශ්‍ය නවංග සත්ථු ශාසනය සහ විනය නීති පනවා තිබුණේ නැත. ඒවා දේශනා කර සහ පනවා අවසන් වූයේ පිරිනිවන් පෑමට ආසන්න කාළයේදී ය. වර්තමාන පැවිදි උපසම්පදාව පවත්වාගෙන එන ඤත්ති චතුත්ථ කම්ම විනය කර්මය පවා ආරම්භවූයේ ලංකාගමනයන්ගෙන් පසුව ය.
ඒ සියලම සිදුවීමට කල් යන නිසා අනාගත බුද්ධ ශාසනය ලංකාවෙහි පිහිටන බවත් ඒ සඳහා ලංකාව සූදානම් වන්නට යන වසර ගණනාවත් දුටු බුදු රජාණන් වහන්සේ පිරිනිවන් මංචකයේ දී ශ්‍රක්‍ර දිව්‍යරාජයාට එදිනම ලංකාවට ගොඩ බැස්ස විජය කුමරුගේ පිරිස සහ ලංකාව ආරක්ෂා කරන්නට පැවරී ය. ශ්‍රක්‍ර දිව්‍ය රාජයා එම වගකීම පැවරුවේ උපුල් මලේ පැහැයට සමාන පැහැ‍යක් ඇති උපුල්වන් දෙවියන්ටයි.
උපුල්වන් දෙවියන් ලංකාවට පැමිණ විජය ඇතුළු පිරිසට පැන් ඉස ආරක්ෂක නූලක් අතෙහි බැඳ එතැන් සිට ආරක්ෂාව ලබා දෙන්නට විය. ලංකාව සහ ලාංකීය සිංහල ජාතිය රැකීමේ වගකීම භාර දී තිබෙන්නේ උපුල්වන් දෙවියන්ට ය. උපුල්වණ් දෙවියන් කියන්නේ විශ්ණු දෙවියන්ටම ය.
පජ්ජුන්න දෙවියන්
වර්ෂාව සහ වැහි වළාකුළු සම්බන්ධව ත්‍රිපිටකයේ සදහන් වන දෙවි කෙනෙකු වන්නේ පජ්ජුන්න දෙවියන් ය. දෙවිවරුන් රැස්වන තොරතුරු සඳහන් මහා සමය සූත්‍රයේ දී මේඝ ගර්ජනා කරන, අකුණු ගසන, වර්ෂාව ලබා දෙන දෙවියන් පජ්ජුන්න දෙවියන් ලෙස සඳහන් වේ. සං‍යුත්ත නිකායේ දී පජ්ජුන්න දෙවියන්ගේ කෝකනද, චූල කෝකනදා යන දියණියන් දෙපළ වන දෙවඟනන් බුදු රජාණන් වහන්සේව වන්දනා කර ගත් ආකාරය සහ ධර්ම ගාථා සඳහන් වේ. චාතුර්මහාරාජිකයට අයත් පජ්ජුන්න දෙවියන් ගැන සඳහන් වන සියලුම තැන් වලදී ඔහු අකුණු, වැස්ස මේඝ ගර්ජනා ලබා දෙන දෙවියන් බව සඳහන් වේ.
වෙසවුණු (වෙස්සවන)
වෙසවුණු මහ රජු ලෙස ත්‍රිපිටකයේ සඳහන් වන උතුරු දිසාවට අධිපති මෙන්ම යක්ෂයන්ට අධිපති දෙවියන් වන්නේ "වෙසවුණු", "වෙස්සවන", "වෛශ්‍රවණ" යන නමින් හදුන්වන වෛශ්‍රවන දෙවියන් වේ. සතරවරම් දෙවිවරුන්ගේ යක්ෂයින්ට අධිපති මහ බලවත් දෙවි කෙනෙක් වන "වෙසමුණු" දෙවියන්ට "කුවේර" යන නමත් කියනු ලැබේ.
නැගෙන හිර දිසාවට අධිපති ධතරට්ඨ, දකුණු දිසාවට අධිපති විරූළ්හක, බටහිර දිසාවට අධිපති විරූපක්ඛ, යන දෙවිවරුන් අතරේ උතුරු දිසාවට අධිපති වන්නේ වෙසවුණු දෙවියන් වේ. ආටානාටිය පිරිතේ සඳහන් වන්නේ මේ වරම් දෙව්වරුන් සතර දෙනා වේ. යක්ෂයන් ඇතුළු සියලුම අමනුෂ්‍යයන්ගෙන් බුදු සසුන සහ ශ්‍රාවකයන් ආරක්ෂා කර ගැනීමට උපකාර කරන්නේ වෙසවුණු දෙවියන් ය.
ඉහත සඳහන් කළ මේ සම්බුදු ශාසනය සහ ගිහි පැවිදි සියළුම දෙනා ආරක්ෂා කර ගැනීමේ භාරදූර වගකීම පැවරී ඇති ප්‍රබලතම දෙවිවරුන් සතර දෙනාට ආමන්ත්‍රණය කරමින් වස් කවියක ආකෘතියෙන් අති ප්‍රබල වස් කවියක් ලෙස දේව කන්නලවුවක් “යක්ෂ රාජ වජිරපාණි මහ දෙවිදේ අසාපන්” යන කාව්‍ය පන්තියේ ඇතුළත් වේ.
එම කවි පන්තියේ ඇතුළත් අන්තර්ගත අදහස කිව යුතු නම් කියන්නටම ඕන මහ බලවත් දෙවිවරුන් සතර දෙනාටම කියා තිබේ. මෙවැනි දෙයක් කියන්නට නම් බෞද්ධයින්ට සිටින බලවත් දෙවිවරුන් සතර දෙනා මේ දෙවිවරුන් වේ. එයින් අදහස් කළේ අනෙක් දෙවිවරුන් බලවත් නැති බවක් නොවේ.
වජිරපාණී ශ්‍රක්‍ර දිව්‍ය රාජයාගේ ඉතාමත්ම බලසම්පන්න යක්ෂ වේශය වේ. උත්පලවණ්ණ දෙවියන් යනු ලංකාව ආරක්ෂා කරන්නට බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අණින් දෙවියන්ට අධිපති ශ්‍රක්‍ර දිව්‍යරාජයා විසින් ලංකාව භාර දුන් දෙවියන් වේ. පජ්ජුන්න යනු බුදු සසුනට සහ ශ්‍රාවකයින්ට කරදන කර න අයට වැහි ඇති හෝ වැහි නැති අකුණු සැර වද්දන (හෙන ගස්සවන) දෙවියන් වේ. වෙසවුණු යනු යක්ෂයන් ඇතුළු සියළුම අමනුෂ්‍යයන්ගෙන් බුදු සසුන සහ ගිහි පැවිදි ශ්‍රාවකයින් රැක ගැනීම භාර වී ඇති දෙවියන් වේ.
මෙම කවි පහේ සඳහන් වන ප්‍රධාන දෙවිවරුන් සතර දෙනා සහ එහි අන්තර්ගතය සහ අරමුණ දැන් පැහැදිලිය. දැන් විමසා බැලිය යුත්තේ “යක්ෂ රාජ වජිරපාණි මහ දෙවිදේ අසාපන්” යන කවි අයත් වන්නේ දේව කන්නලවු ගණයටද, වස් කවි ගණයටද යන්නයි.
දේව කන්නලවු
දේව කන්නලවු කියන්නේ යම් අවශ්‍යතාවයක්, දුකක්, අසාධාරණයක් හෝ පැමිණිල්ලක් දෙවි කෙනෙකුට ඉදිරිපත් කර පිහිටක් හෝ මැදිහත්වීමක් ඉල්ලා සිටීමයි. එහිදී දෙවියන්ගෙන් ආරක්ෂාව ඉල්ලා සිටීම, විපතකින් හෝ අයුත්තියකින් තමන්ව බේරා ගන්නට උපකාර ඉල්ලා සිටීම. ඇතැම් විට තමන්ට කරදර කරන අයට දඩුවම් ඉල්ලා සිටීම ආදිය දේව කන්නලවු වලදී කරනු ලැබේ.
දේව කන්නලවු වලදී දෙවි කෙනෙකු ඇමතීම සාමාන්‍යයෙන් තිබේ. ආරක්ෂාව ඉල්ලීමද, වරද කළ අයට දඩුවම් ඉල්ලීමද තිබිය හැකි ය.
වස් කවිය
වස් කවියක් කියන්නේ සාමාන්‍යයෙන් යම් පුද්ගලයෙකුට, පිරිසකට හෝ ස්ථානයකට විපතක් අවාසනාවක් හෝ අයහපතක් සිදුවේවා යන අදහසින් රචනා කරන කවි වේ. වස් කවිවල ප්‍රධාන ලක්ෂනය වන්නේ අයහපතක්ම සිදුවේවා! කියා ශාප කිරීමයි.
වස් කවි වලදී යම් පුද්ගලයෙකුට හෝ පිරිසකට විපතක් වේවා! ඒ අයට දඩුවම් ලැබේවා! විනාශ වේවා! ආදී ලෙස ඒ විනාශය ඒ අයට කර දෙන්නට මැදිහත් වේවා කියා දෙවිවරුන්ගෙන් හෝ බලවත් අයගෙන් ඉල්ලා සිටිය හැකි ය. වස් කවියක් සාදන විට එයට අදාළ ශාස්ත්‍රයක් තිබේ.
වීදාගම මහා මෛත්‍රීය හිමි, තොටගමුවේ රාහුල හිමි, බත්තරමුල්ලේ ශ්‍රී සුභූතී හිමි, මල්වැන්නේ ශ්‍රී කවිද්වජ, කුංකුණාවේ හිමි, බරණ ගණිතඥ්ඥයා වැනි ප්‍රබල පිරිස් වස් කවි සෙත් කවි දෙකෙන්ම වැඩ පෙන් වූ දැවැන්තයෝ විය.
වස් කවි සෑදීම සැමටම කළ හැකි දෙයක් නොවේ. ඒ සඳහා හෝරා ශ්‍රාස්ත්‍රය, ඉන්ද්‍ර ගුරුළු, යමකාල, දඬු මරණ, පංච පක්ෂී, ජ්‍යෝතිෂ්‍ය, පංචභූත, ස්වර ශාස්ත්‍රය, පූජා විදි, සර්වතෝ භද්‍ර චක්‍රය වැනි විෂය පථයන් සමහර සම්ප්‍රදායන්හීදී වැදගත් ලෙස සලකනු ලැබේ.
ලඝු ගුරු අකුරු
ඇදී නොකියවෙන අකුරු ලඝු අකුරු වේ. අ, ඉ, උ, එ යන අකුරු ලඝු අකුරු වේ. ඇදී කියවෙන අකුරු ගුරු අකුරු වේ. ආ, ඊ, ඌ, ඒ
මීට අමතරව ලඝු අකුරකට හල් අකුරු හා බින්දුව එක් වූ විට ඒ අකුරු ගුරු අක්ෂර ලෙස සැලකේ. උදාහරණ ලෙස ලඝු අකුරු ඇති විට ගස, ගල, මල, පින වේ. අයට හල් අකුරු හෝ බින්දුව එක් වූ විට උදාහරණ ලෙස ගස්, ගල්, මල්, පින් වේ.
මේ අකුරු හදුනා ගන්නට සංඛේත තිබේ. ඒවා නම්:- ගුරු අකුර –, ලඝු අකුර ⏑,
සෘජු රේඛාවක් ඇඳීමෙන් ලඝු අකුරු හදුනා ගැනේ. උදාහරණ:- මනස - - - , සමිඳු - - - , මගම - - - කිරණ - - -
වක්‍ර රේඛාවක් ඇඳීමෙන් ගුරු අකුරු හදුනා ගැනේ. උදාහරණ :- මනමාලී - - ⏑ -, සම්බුඳු ⏑ - - , ලංගම ⏑ - -
යෝනි චක්‍රය, සිද්ධි සීහුම් චක්‍ර වැනි අකුරුවල සතුරු මිතුරු වැනි තවත්බොහෝ පැති බැලිය යුතු ය.
වස් කවි මෙන්ම සෙත් කවිද රචනා කරන විට ප්‍රයෝජනයට ගන්නා ගණ අටක් තිබේ. ම, න, බ, ය, ජ, ර, ස, ත, ලෙස ඒ ගණ අට හදුන්වනු ලැබේ. ඒවා හදුන්වන වෙනම නම් තිබේ.
“ම” මහී ගණය
“න” දේව ගණය
“බ” චන්ද්‍ර ගණය
“ය” ජල ගණය
“ජ” සූර්ය ගණය
“ර” අග්නි ගණය
“ස” වායූ ගණය
“ත” ආකාශ ගණය
මේ ගණවලට අධිපති ග්‍රහයන්ද සිටී. මේ ගණ වලට අයත් නැකැත්, පක්ෂී, හා භූත, පලවිපාක, සතුරු මිතුරු ආදී බොහෝ කරුණු තිබේ.
ගණ අටේ සතුරු මිතුරු කම් තිබේ.
මිත්‍ර ගණ - මහී (ම) දේව (න)
දාස ගණ - චන්ද්‍ර (බ) ජල (ය)
උදාසීන ගණ - සූර්ය (ජ) ආකාශ (ත)
සතුරු ගණ - අග්නි (ර) වායු (ස)
මේ අකාරයට වස් කවියකට අදාළව තිබිය යුතු විරුද්ධකාරයාගේ හෝ අදාළ පාර්ශවයන්ගේ ජන්ම වේලාවේ සිට බැලිය යුතු කරුණු බොහෝමයකි. ඒ සියල්ලම නැතත් බොහෝ කරුණු බලවත්ව යෙදූ විට ප්‍රතිඵල ලැබේ. එහිදී ලියන කෙනාටත් ප්‍රතිඵලය ලැබෙන කෙනාටත් යන දෙපාර්ශවයටම බලපාන කරුණු සියල්ලම සළකා බැලිය යුතු ය.
“යක්ෂ රාජ වජිරපාණි මහ දෙවිදේ අසාපන්....” යන කවි පන්තිය දෙස බල විට වස් කවියක ආකෘතියෙන් ලියා ඇති දේව කන්නලවුවක ස්වභාවයෙන් ලියා ඇති බව පෙනේ. කවුරු වුණත් ලියා ඇත්තේ අති දක්ෂයෙක් බව පෙනේ. හොඳ වැඩකාරයෙකි. මෙය භාවිතා කරන්නේ පොදු මහ ජනතාව බැවින් ඔවුනට කිසිඳු හානියක් නොවන්නටත්, සැර අඩු වැඩි කරමින් බොහෝ සෙයින් බලාපොරොත්තුවන අරමුණ ඉෂ්ඨ කර ගන්නටත් හැකි වන අයුරින් ඉතා කල්පනාකාරීව පරිස්සමෙන් කර ඇති බව පෙනේ.
කවි පහම වෙන වෙන වෙනම ගෙන විස්තර කරන්නට යෑමෙන් ලිපිය ඉතා දිගු වේ. එම නිසා කෙටියෙන් කිව හැක්කේ “ලංකාව කියන්නේ මාර දක්ෂයන් සිටින තැනක්.” කියා පමණී.
(කිසිවෙකුට හිංසා පීඩා කිරීම බුදු දහම අනුමත නොකරයි. මේ ලිපිය ඇසූ ප්‍රශ්නවලට කාව්‍ය පන්තිය ගැන ශ්‍රාස්ත්‍රීය පැහැදිලි කිරීමක් පමණී. සියළුම සත්වයෝ වෛර නැත්තෝ වෙත්වා!තරහා නැත්තෝ වෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! නිරෝගී වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා! නිවන් දකිත්වා! ඒ අපේ පැතුමයි.)
#
