28/06/2026
හැම දුකක්ම, වේදනාවක්ම එන්නේ කර්ම නිසා ම නෙමෙයි, හේතු 08 ක් නිසා.
🪷 මේක හරිම ලස්සන කතාවක්. දවසක් මිළිඳු රජතුමා නාගසේන මහරහතන් වහන්සේගෙන් අහනවා,
"ස්වාමීනී, බුදුරජාණන් වහන්සේ, සියලුම අකුසල් නසා සර්වඥතාඥානයට පැමිණ වදාළ සේක්ද?
නැත්නම්, අකුසල් ඉතිරි ඇතිව සර්වඥතාඥානයට පැමිණ වදාළ සේක්ද?" කියලා.
එතකොට නාගසේන මහරහතන් වහන්සේ වදාළේ “මහරජානෙනි, සියලු ම අකුසල් නසා භාග්යවතුන් වහන්සේ සර්වඥතාඥානයට පැමිණ වදාළසේක. භාග්යවතුන් වහන්සේගේ ශෙෂ ව සිටි අකුශලයෙක් නැතැ” කියලා.
දැන් රජතුමා ඊළඟ ප්රශ්නය අහන්නේ ලොකු දෙයක් හිතේ තියාගෙන,
“එතකොට, ස්වාමීනි, තථාගතයන් වහන්සේගේ ශරීරයෙහි කිසියම් දුක්ඛවේදනාවෙක් උපන්නාද?” කියලා ඇහුවා.
එතකොට රහතන් වහන්සේ වදාළා,
“එසේ ය, මහරජානෙනි,
🪷 රජගහනුවර දී භාග්යවතුන් වහන්සේගේ ශ්රී පාදය ගල්පතුරකින් වැදී ලේ ආවා.
🪷 ලොහිත පක්ඛන්දිකා නම් ආබාධයෙක් උපන්නා.
🪷 ශරීරයෙහි ලේ වැඩී ව්යාප්ත වූ කල්හි ජීවකයන් විසින් විරෙචනය කරවනවා.
🪷 වාතාබාධය උපන් කල්හි උපස්ථායක අනඳ තෙරුන් විසින් උෂ්ණොදකය වළඳවනවා” කියලා.
ඊටපස්සේ රජතුමා අහන ප්රශ්නය සාමාන්ය මනුස්සයෙක්ගෙන් ඇහුවා නම් කටඋත්තර නැති වෙනවා. ඒත් රහතන් වහන්සේ හරිම ලස්සනට විසඳුවා. මොකක්ද රජතුමා ඇහුවේ,
"ස්වාමීනී, බුදුරජාණන් වහන්සේට ඔය දුක්වේදනා ඇත්තටම වුනා නම්, කලින් කියපු සියලු අකුසල් නසා සර්වඥතා ඥානය උපදවා ගැනීම බොරු වෙන්න ඕන. ඒ ඥානය හැම අකුසල් නසා උපදවා ගැනීම ඇත්ත නම්, මෙහෙම දුක් වේදනා ඇති වුනා කියන එක බොරු වෙන්න ඕන නේද? මොකද හැම දුකකටම කර්ම විපාක මුල් වෙනවා නේද ? ස්වාමීනී" කියලා.
එතකොට උන්වහන්සේ හැම දුක්වේදනාවකටම කර්ම විපාක බලපාන්නේ නැති බව දේශනා කරමින් දුක් වේදනා වලට හේතු 08 ක් ඇති බව වදාළා, මෝළියසීවක සූත්රයට අනුව.
පිත්තං සෙම්හඤ්ච වාතෝ ච
සන්නිපාතා උතූනි ච
විසමං ඕපක්කමිකෝ ච
කම්මවිපාකේන අට්ඨමීති
01 - පිත නිසාත් වේදනා ඇති වෙනවා.
02 - සෙම නිසාත් වේදනා ඇති වෙනවා.
03 - වාතය නිසාත් වේදනා ඇති වෙනවා.
04 - සන්නිපාතය නිසාත් වේදනා ඇති වෙනවා.
05 - සෘතු විපර්යාස නිසාත් වේදනා ඇති වෙනවා.
06 - විෂම පැවැත්ම නිසාත් වේදනා ඇති වෙනවා.
07 - උපක්රම නිසාත් වේදනා ඇති වෙනවා.
08 - අට වැනි දේ වශයෙන් කර්ම විපාක නිසාත් වේදනා ඇති වෙනවා.
මෝළියසීවක සූත්රය
වේදනා සංයුක්තය
සංයුක්ත නිකාය
මේ සාකච්ඡාවේ තව ලස්සනට බෙදනවා මේ එකින් එක වේදනාවට හේතු කීය බැගින් තියෙනවද කියලා. ඒ කරුණු 08 අහගත්ත රජතුමා හරි ලස්සන ප්රශ්නයක් ඇහුවා ඊළඟට,
"ඒත් ස්වාමීනී, ඔය හේතු අටෙන් මොකක් වුනත් ඒ පෙර කරපු කර්ම නිසා නේද? කියලා.
එතකොට රහතන් වහන්සේ වදාළෙ,
"එහෙනම් රජතුමනි, එය ලක්ෂණ සහ කොට්ඨාස විදිහට 8 කට බෙදන්න ඕන නැහැ. අවසාන 8 වෙනි එක පමණක් කිව්වම ඇති නේද?" කියලා.
එතනදි උන්වහන්සේ හරිම ලස්සනට බෙදනවා
මේ වාතාදී වේදනා උපදින ආකාර ගණනය වශයෙන්.
වාත වේදනා උපදින ආකාර 10 කි.
01 - ශීතයෙන්
02 - උෂ්ණයෙන්
03 - බඩගින්නෙන්
04 - පිපාසයෙන්
05 - බොහෝ කොට කෑමෙන්
06 - සිටීමෙන්
07 - වීරිය වැඩීමෙන්
08 - වේගවත් ගමනින්
09 - උපක්රමයෙන්
10 - කර්ම විපාකයෙන්
මෙහි දහවෙනි කාරණය හැර අනිත් නවයම වර්තමාන භවයට සම්බන්ධ නිසා හැම වාත වේදනාවක්ම කර්ම විපාක කියලා හිතන්න එපා කිව්වා.
පිත වේදනා උපදින ආකාර 03 කි.
01 - ශීතයෙන්
02 - උෂ්ණයෙන්
03 - විෂම භොජනයෙන්
සෙම වේදනා උපදින ආකාර 03 කි.
01 - ශීතයෙන්
02 - උෂ්ණයෙන්
03 - ආහාරපානයෙන්
උතුපරිණාමජ වූ වේදනාව සෘතු පිරිනැමීමෙන් උපදිනවා.
විසමපරිහාරජ වූ වෙදනාව විෂමාහාරයෙන් උපදිනවා.
ආකාර 02 ක් නිසා උපදින ඕපක්කමික වූ වේදනාව, අනුන්ගේ උපක්රම ක්රියා නිසාත්, පූර්වකර්ම විපාක නිසාත් උපදිනවා.
කර්මවිපාකජ වූ වේදනාව පූර්ව කළ කර්මයෙන් ම උපදිනවා.
මෙහෙම හරි ලස්සනට බෙදලා පසුව රහතන් වහන්සේ වදාළා, "බලන්න රජතුමනි, කර්ම විපාක නිසා උපදින ආබාධ වලට වඩා වැඩි අනිත් අනිත් ආබාධ නේද? ඒත් මෙහෙම විභාග කරලා බලන්න දන්නේ නැති බාලයෝ හිතනවා,
‘සියලු ම ආබාධයෝ කර්මවිපාකජ ම ය’ කියලා. වේදනාවක කර්මය වුනත් බුදු කෙනෙකුටම විතරයි කියනවා දකින්න පුලුවන්.
ගල්පතුරක් සිරිපා වල වැදිලා ලේ උපන්න කරුණ කර්ම විපාකයක් නෙමෙයි, අනුන්ගේ උපක්රමයක් වූ ඕපක්කමික ආබාධයක් බව වදාළ නාගසේන මහරහතන් වහන්සේ, තව දුරටත් හරිම වටිනා උපමා ආදිය එක්ක මේ දේශනාව තව දිගට කරගෙන ගියා.
-පූජ්ය වල්පොල ගෝතම හිමියන් විසින් සකස් කරන ලද ලිපියකි-
