12/10/2026
သမိုင်း၏ နောက်ဆုံးခံတပ်နှင့် စီးယင်းချင်းတို့၏ သွေးရဲခဲ့သော "ရှာလ်လုမ်း"ခံတပ်အကြောင်း
🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎
ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးသမိုင်းကို ပြန်လှန်ကြည့်ရင် မင်းလှခံတပ်ပြီးရင် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဒုတိယအထင်ရှားဆုံးနဲ့ နောက်ဆုံးခံတပ်ကြီး အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားရတဲ့ သမိုင်းဝင်နေရာတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ချင်းပြည်နယ်ရဲ့ ဂုဏ်ဆောင်၊ စီးယင်း (Sizang) ချင်းမျိုးချစ်တို့ရဲ့ သွေးရဲခဲ့ရာ “ရှာလ်လုမ်းခံတပ် (Siallum Fort)” ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ခံတပ်နောက်ခံသမိုင်းနှင့် တည်ဆောက်ပုံ
🫶🫶🫶🫶🫶🫶🫶🫶🫶🫶🫶🫶🫶
၁၈၈၅ ခုနှစ်မှာ ဗြိတိသျှတို့ မန္တလေးကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ချင်းတောင်တန်းကို ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ဖို့ ကြိုးပမ်းလာတဲ့အခါ သူ့ကျွန်မခံလိုတဲ့ စီးယင်းချင်းအမျိုးသား တပ်ပေါင်းစုတွေက ပြောက်ကျားစနစ်နဲ့ ခုခံခဲ့ကြပြီး ၁၈၈၉ ခုနှစ် မှာ ဒီခံတပ်ကြီးကို ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြတယ်။ အကျယ်အဝန်း ၂.၇၅၅ ဧက ရှိပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၄,၀၀၀ ကျော်မှာ တည်ရှိပါတယ်။
• ကူလ်ပီး (Kulhpi): အဓိက ပင်မခံတပ်ကြီး။
• ကူလ်ဖျန် (Kulhpeang): နတ်ဆရာများ သီးသန့်နေထိုင်ရာ။
• နူပီကူလ် (Nupi Kulh): အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးသူငယ်များ ခိုလှုံရာ။
• ငါလ်ဗီးလ်ဒွမ် (Ngalvildum): ရန်သူကို စောင့်ကြည့်သည့် ကင်းစင်မျှော်စင်။
ခံတပ်အောက်ခြေမှာ မတ်စောက်တဲ့ ကမ်းပါးယံတွေ၊ စမ်းချောင်းတွေ ရှိသလို ဗုံးခိုကျင်းနဲ့ ကတုတ်ကျင်းတွေကို ကျောက်တုံး၊ သစ်တုံးကြီးတွေနဲ့ စနစ်တကျ အုပ်မိုးကာကွယ်ထားတဲ့ စစ်ရေးဗျူဟာမြောက် ခံတပ်ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။
သမိုင်းဝင် ရှာလ်လုမ်းခံတပ်တိုက်ပွဲ (နယူးတာတန်တိုက်ပွဲ)
၁၈၈၉ ခုနှစ် မေလ ၄ ရက် မှာ ဗြိတိသျှတို့ရဲ့ စစ်တပ်နဲ့ ချင်းအမျိုးသားတွေအကြား အပြင်းထန်ဆုံး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ ချင်းရဲဘော်တွေဟာ ရရာလက်နက်နဲ့ ရဲဝံ့စွာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြပြီး မျိုးနွယ်စုခေါင်းဆောင် ပူလျန်ကမ် (Pu Lian Kam) အပါအဝင် သူရဲကောင်း ၂၈ ဦး အသက်ပေး ကျဆုံးခဲ့ရပါတယ်။ ဗြိတိသျှဘက်က ၄ ဦး သေဆုံးကာ ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီး၊ ယင်းတိုက်ပွဲအတွင်း ဒဏ်ရာရစစ်သည်တွေကို အသက်စွန့်ကယ်တင်ခဲ့တဲ့ ဗြိတိသျှစစ်ဆရာဝန် ဖာဒီနန် လေကွေး (Ferdinand Le Quesne) ကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံရဲ့ အမြင့်ဆုံးသူရဲကောင်းဘွဲ့ဖြစ်တဲ့ ဝိတိုရိယကရုဇ် (Victoria Cross - V.C) တံဆိပ် အထိ ပေးအပ်ခဲ့ရလောက်အောင် ချင်းတို့ရဲ့ ခုခံမှုက ပြင်းထန်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဗြိတိသျှတို့ ခံတပ်ကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ပေမယ့် ချင်းရဲဘော်တွေက ချက်ချင်းပြန်ပြင်ခဲ့လို့ မေလ ၁၀ ရက် မှာ ဗိုလ်ချုပ်ဆိုင်းမွန် (Gen. Symons) ကိုယ်တိုင် ပြန်လာပြီး အပြီးတိုင် ချေမှုန်းဖျက်ဆီးခဲ့ရပါတယ်
ဗွီစီ (V.C) ဘွဲ့တံဆိပ်:
💖💖💖💖💖💖💖
ဤတိုက်ပွဲအတွင်း ချင်းရဲဘော်များ၏ ပြင်းထန်လှသော ခုခံမှုကြောင့် ဒဏ်ရာရစစ်သည်များကို အသက်စွန့်ကယ်တင်ခဲ့ရသည့် ဗြိတိသျှဗိုလ်မှူးဆရာဝန် ဖာဒီနန် လေကွေး (Ferdinand Le Quesne) သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးသူရဲကောင်းဘွဲ့ဖြစ်သော ဝိတိုရိယကရုဇ် (Victoria Cross - V.C) တံဆိပ်ကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဗြိတိသျှတို့က ယင်းခံတပ်တိုက်ပွဲကို နယူးတာတန် (New Tarton) တိုက်ပွဲ ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
လက်ရှိအခြေအနေ
၁၉၆၄-၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှုဦးစီးဌာနက ဤခံတပ်ဟောင်းကြီးကို ကမ္ဗည်းတိုင်စိုက်ထူကာ ထိန်းသိမ်းပြုပြင်မှုများ စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ ၎င်းစစ်မြေပြင်ဟောင်းတွင် ကျဆုံးသွားခဲ့သော ချင်းတိုင်းရင်းသား တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်များနှင့် ရဲဘော်များ၏ အုတ်ဂူများကို ကြေးကမ္ဗည်းများဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားရှိသည်။ နှစ်စဉ် မေလ ၄ ရက်နေ့ ရောက်တိုင်း ဒေသခံများက ကျဆုံးလေပြီးသော ချင်းသူရဲကောင်းများကို ရည်စူး၍ လွမ်းသူပန်းခွေချ ဂါဝရပြုခြင်းနှင့် ရှာလ်လုမ်းတိုက်ပွဲအောက်မေ့ဖွယ် အခမ်းအနားများကို ဝေါ့လော့ကျေးရွာတွင် ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။ ဒေသခံများအနေဖြင့် ခံတပ်ကျဆုံးခဲ့သည့် ဤနေ့ရက်ကို ချင်းအာဇာနည်နေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိကြသည်။
နောက်ထပ် ချင်းပြည်နယ်ရဲ့ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ သမိုင်းကြောင်းများစွာကို ဆက်လက်တင်ပြမှာ ဖြစ်လို့ စိတ်ဝင်စားရင် Page ကို Like&Follow ထားပါနော်။
✍️✍️✍️လိုအပ်ချက်များရှိပါက Commentတွင်
လွတ်လပ်စွာ ဖြည့်စွက်အကြံပြုဖို့ ဖိတ်ခေါ်ပါရစေ။
စုဆောင်းရေးသားသူ- P&K Gen.
စာအကိုးအကားများ (References)
❤️❤️❤️❤️❤️❤️❤️❤️❤️❤️❤️
• Wikipedia - Siallum Fort
• မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း / ဝီကီပီးဒီးယား - ရှာလ်လမ်းခံတပ်
• ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး - ရှာလ်လုမ်းခံတပ် (Sial-Lum Stockade) မှတ်တမ်း
• Ministry of Hotels and Tourism (MoHT) & Travel Chin State - Tedim Township Destinations
• မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ / Ministry of Information (MOI) - တီးတိန်မြို့နယ်ရှိ ရှာလ်လုမ်းခံတပ် မှတ်တမ်း
#ရှာလ်လုမ်းခံတပ်
#ချင်းပြည်နယ်သမိုင်း
#စီးယင်းချင်းရဲဘော်များ
#နယူးတာတန်တိုက်ပွဲ
#မြန်မာ့သမိုင်းနောက်ဆုံးခံတပ်
#တီးတိန်မြို့နယ်
#ဝေါ့လော့ကျေးရွာ
#ချင်းအာဇာနည်နေ့
#သမိုင်းဝင်နေရာများ
