03/10/2024
PHONG CÁCH ĐÁ KÊ CỘT TRONG CÁC THỜI KỲ KHÁC NHAU Ở TRUNG QUỐC CỔ ĐẠI!
Đá kê cột hay còn được gọi là đá móng cột là phương pháp xây dựng từ thời nhà Tống, đến thời nhà Thanh trong các kĩ thuật xây dựng còn được gọi là đá đỉnh cột, đây là chi tiết kiến trúc truyền thống quan trọng trong thời Trung Quốc cổ đại, vai trò của đá kê cột chủ yếu là truyền tải trọng của phần trên, đồng thời ngăn chặn sự xói mòn của cột gỗ bởi độ ẩm mặt đất. Hình dạng của nó có thể được chia thành loại phú bồn, phú đấu, loại trống cổ, loại nền móng, loại kết hợp.
Đá kê cột có hai bộ phận, một phần ẩn trong lòng đất và phần còn lại nhô ra khỏi mặt đất. Thông thường khi nhắc đến đá kê cột người ta thường nghĩ đến phần nhô lên trên mặt đất, những phần nhô lên này thời kì đầu thường được trang trí thành hình như trống cổ, hình phú bồn và các hình trang trí đơn giản khác, sau này khi nghệ thuật điêu khắc dần phát triển đã khiến đá kê cột có thêm nhiều hình thù trang trí khác như động vật, hoa sen, rồng, phượng..
Đá kê cột có nhiều phong cách khác nhau trong mỗi thời kỳ khác nhau và các triều đại khác nhau, thời kỳ nhà Thương, đá kê cột đều là hình dạng như viên đá tự nhiên, thời nhà Hán thường có hình trụ còn hoặc hình chiếc xô được trang trí hoa văn động vật. thời kì Nam Bắc triều, khi phật giáo thịnh hành thì các đá kê cột có hình hoa sen. Đá kê cột thời nhà Đường và nhà Tống chủ yếu là hình dáng đơn giản như phú bồn, được trạm khắc lên những cánh hoa sen và hoa văn đơn giản, cái được gọi là phú bồn này được miêu tả rằng phía tiếp xúc của đỉnh đá và cột được tạo thành những đường bao quanh ôm lấy cột, phần đế được vểnh lên nhìn giống như một chiếc đĩa được úp ngược lại, loại phú bồn này có thể không trang trí hoặc khắc các hoa văn cầu kì lên đó.
Thời nhà Tống đối với đá kê cột đã có những quy định cụ thể về kích thước, như được viết trong cuốn “phương thước xây dựng” rằng: “trong quá trình tạo ra đá kê cột, đường kính của đá kê cột gấp đôi đường kính của cột, tức là nếu đường kính của cột là 2 thước, thì đá kê cột có đường kính là 4 thước. Nếu đường kính của đá kê cột là 1 thước 4 phân trở xuống, thì đối với đường kính cứ 1 thước, thì độ dày của nó sẽ là là 8 phân, nếu đường kính lớn hơn 3 thước, thì độ dày sẽ là 1 nửa đường kính, nếu đường kính từ 4 thước trở lên, độ dày sẽ trung bình sẽ là 3 thước.
Vào cuối triều đại nhà Minh và đầu triều đại nhà Thanh, các cạnh và góc trở nên rõ ràng, phần thắt lưng mỏng hơn một chút, vẻ ngoài có xu hướng tinh tế, các cạnh của nó được điêu khắc loại cỏ dạng xoắn và các loại hoa khác, và phần trên của cạnh khắc như cánh hoa xếp chồng lên nhau tạo thành cánh hoa sen nhiều lớp.
Sau triều đại nhà Minh, phong cách chủ yếu được sử dụng đế trang trí đá kê cột là loại gương cổ. Gương cổ là dạng có ngoại hình như thân một chiếc trống, và phần mặt phẳng bên trên tiếp xúc với cột được trang trí hình tròn hoặc hình vuông, phần thân bên dưới được xử lý thành dạng chân cột được bo bằng các đường đai nẹp và trang trí bằng các họa tiết phong phú.
nguồn: 指间冒白烟 十三级小匠人
QINGXUAN sưu tầm và dịch
#营造法式
