14/07/2026
Chút kinh nghiệm nhỏ cho anh em mới lái khi chạy đường đèo
Bài này dành cho anh em mới cầm lái.
Còn các thánh đổ đèo bằng một tay, uống cà phê bằng tay còn lại hay các lão làng chạy Tây Bắc như đi chợ… thì xin nhẹ tay, đừng ném gạch.
Em sinh ra và lớn lên trên vùng núi Tây Bắc nên được làm quen với đèo dốc từ khá sớm. Tính từ lúc có GPLX đến giờ cũng ngót nghét chục năm, nhận bằng xong là… thuê xe tự lái đi chơi luôn.
May mắn là em cũng đã chạy gần hết các cung đèo nổi tiếng Việt Nam: từ Tứ đại đỉnh đèo Tây Bắc, Hải Vân, Lo Xo, Khế, các cung đèo Đà Lạt… nên xin chia sẻ một vài kinh nghiệm cá nhân. Không phải giáo trình dạy lái, chỉ là những gì em đã trải nghiệm và thấy an toàn.
1. Xe số sàn thì… các cụ dạy sao cứ thế mà làm
“Các cụ bảo lên số nào thì xuống số đó.”
Câu này đến giờ vẫn đúng.
Ví dụ leo đèo bằng số 2 thì xuống đèo cũng số 2. Mục đích là dùng động cơ hãm xe, chứ không bắt bộ phanh làm việc liên tục.
Giờ đa số anh em chạy xe số tự động nên em nói kỹ phần này hơn.
2. Xe số tự động - đừng chỉ biết mỗi số D
Rất nhiều anh em cứ lên D rồi chạy từ chân đèo đến chân đèo bên kia.
Đi đường bằng thì không sao.
Nhưng xuống đèo mà chỉ dùng D rồi rà phanh liên tục thì rất dễ làm nóng má phanh, sôi dầu phanh, mất phanh… lúc đó chỉ biết cầu nguyện.
Với xe máy nhỏ, động cơ yếu
Hãy tập dùng chế độ số tay.
Mỗi hãng sẽ khác nhau:
* M
* S (+/-)
* L
* 2
* hoặc chế độ Manual…
Lên đèo cũng có thể dùng.
Xuống đèo thì gần như nên dùng.
Mục tiêu là để xe tự hãm bằng động cơ.
Nếu đi đúng số, các cụ sẽ thấy vòng tua máy cao hơn bình thường, tiếng máy gằn hơn một chút nhưng tốc độ được giữ rất ổn.
Lúc đó chân phanh chỉ cần chấm nhẹ, tuyệt đối không rà phanh suốt cả cây đèo.
Tiếng máy gằn không đáng sợ.
Mùi má phanh cháy mới đáng sợ. 😂
Với xe máy khỏe
Xe 2.0 Turbo, V6… hay các xe sức kéo tốt thì leo đèo cứ để D cũng được.
Nhưng xuống đèo thì em vẫn khuyên về số tay.
Đừng tiếc vài thao tác mà bắt bộ phanh làm việc thay động cơ.
Về xe điện e nghe nói về phanh tái sinh hay gì thấy bảo đi rất nhàn và an toàn do e chưa có dịp trải nghiệm nên mảng này e k rõ mấy nhờ mấy cụ đã đi chia sẻ.
3. Đừng quá tin vào công nghệ
Nhiều xe bây giờ có:
* HDC (Hỗ trợ đổ dốc)
* Hill Descent Control
* Crawl…
Công nghệ này rất hay.
Nhưng nó sinh ra để xuống những đoạn dốc rất cao, rất ngắn, đường cực xấu như off-road.
Không phải để đổ một con đèo dài 20-30 km.
Em từng gặp vài xe sang xuống đèo, phanh khói mù mịt vì bật chế độ này từ đầu đến cuối.
Lý do rất đơn giản.
Hệ thống sẽ liên tục dùng phanh để giữ tốc độ.
Đèo càng dài thì phanh càng nóng.
Nóng quá thì…
Phanh nghỉ.
Xe không nghỉ.
Lúc đó mới thấy tim khỏe đến đâu.
4. Đừng cố vượt chỉ vì… người sau bấm còi
Đường đèo nhiều khúc cua mù.
Không nhìn thấy đầu xe đối diện thì coi như không có quyền vượt.
Có người phía sau dí còi thì cứ bình tĩnh.
Họ muốn nhanh là việc của họ.
Mình về nhà an toàn mới là việc của mình.
5. Nhìn xa, đừng chỉ nhìn đầu capo
Đi đèo hãy tập nhìn xa.
Quan sát khoảng 2-3 khúc cua phía trước nếu có thể.
Đọc địa hình liếc Map để xem các điểm cua Tay áo để chủ động.
Đọc biển báo.
Đọc cách xe trước chạy.
Đi đèo không phải thi phản xạ.
Mà là thi khả năng… đoán trước.
6. Đừng ôm cua theo xe trước
Xe trước ôm cua đẹp không có nghĩa mình cũng làm được.
Mỗi xe:
* Chiều rộng khác.
* Gầm khác.
* Lốp khác.
* Kỹ năng lái khác.
Cứ giữ đúng làn của mình.
Đừng học theo kiểu “xe trước cắt cua nên mình cũng cắt”.
Có khi xe đối diện đang chờ mình ở đó.
7. Xe tải là… người thầy miễn phí
Nếu gặp xe tải lớn xuống đèo với tốc độ vừa phải.
Không vội.
Có thể giữ khoảng cách an toàn và đi phía sau.
Các bác tài đường dài thường rất hiểu cung đường.
Nhưng nhớ giữ khoảng cách, tuyệt đối đừng bám đít.
8. Nếu ngửi thấy mùi khét… dừng nghỉ luôn
Ngửi thấy mùi má phanh.
Hoặc cảm giác chân phanh mềm hơn bình thường.
Đừng cố.
Tìm ngay điểm dừng an toàn.
Cho xe nghỉ 10-20 phút.
Đừng dội nước vào phanh hay đĩa phanh đang nóng vì dễ làm cong vênh.
9. Cái quan trọng nhất
Đi đèo không phải để chứng minh mình lái hay.
Đi đèo là để đến nơi an toàn.
Nhanh hơn 10 phút không đáng.
Về nhà chậm hơn một chút nhưng cả gia đình vẫn ngồi đủ trên xe thì chuyến đi mới thật sự trọn vẹn.
Tốt nhất trước mỗi chuyến đi xa cứ chủ động bảo dưỡng xe, Phanh, dầu , lốp lủng nọ kia cho chủ động là tuyệt vời nhất .
⸻
Trên đây chỉ là chút kinh nghiệm cá nhân sau nhiều năm chạy xe qua khá nhiều cung đèo trên khắp Việt Nam.
Chắc chắn vẫn còn nhiều điều em chưa biết.
Các bác tài lâu năm, các cụ chạy đường đèo nhiều có kinh nghiệm gì hay thì chia sẻ thêm để anh em mới lái cùng học hỏi.
Chúng ta không hơn nhau ở việc ai chạy nhanh hơn.
Mà hơn nhau ở số lần… đi đến nơi, về đến chốn.
Chúc tất cả anh em có những chuyến đi thật an toàn! 🚗🏔️
