11/07/2023
⁉ LÀM GÌ ĐỂ TĂNG CƯỜNG HỆ MIỄN DỊCH CỦA TRẺ ⁉
Cơ thể có 2 loại cơ chế bảo vệ:
☀ Miễn dịch bẩm sinh với hàng rào vật lý (da, niêm mạc), hàng rào hóa học (chất nhầy, nước bọt, nước mắt, dịch dạ dày) và hàng rào tế bào (đại thực bào, bạch cầu trung tính/đơn tính và một số loại protein như cytokine, interferon…)
☀ Miễn dịch đặc hiệu: Khi mầm bệnh vượt qua các tuyến phòng thủ thuộc miễn dịch bẩm sinh trong một khoảng thời gian thì đại tế bào sẽ tiết ra chất interleukin - kích hoạt hệ miễn dịch đặc hiệu tạo ra tế bào lympho B và lympho T để tiêu diệt virus và vi khuẩn.
☀ Khi vi khuẩn và virus xâm nhập, các tế bào bạch cầu sẽ sản sinh kháng thể để chống lại vi khuẩn virus. Những kháng thể này sẽ “ghi nhớ” sự tấn công và thiết lập hệ miễn dịch đặc hiệu để chống lại vi khuẩn virus ở lần xâm nhập tiếp theo.
☀ Lúc mới sinh ra, hệ miễn dịch của trẻ rất tốt nhờ hệ thống kháng thể nhận được từ khi còn trong bào thai. Trong sữa mẹ loại kháng thể được tìm thấy nhiều nhất là IgA. Mẹ cũng có thể tăng lượng kháng thể IgG bằng cách tiêm phòng đầy đủ khi mang thai và cho con bú.
☀ Từ 6 tháng tuổi trở đi, các kháng thể IgG mẹ truyền sang trẻ đã giảm đi rất nhiều, lúc này hệ miễn dịch của trẻ chưa được hoàn thiện mà phải đến 3-4 tuổi thì hệ thống này mới sản xuất đầy đủ các kháng thể giúp chống lại các bệnh lý nhiễm trùng. Do đó, thời gian từ 6 tháng đến 3 tuổi của trẻ được gọi là “khoảng trống miễn dịch”.
☀ CHỨC NĂNG CỦA CÁC LOẠI KHÁNG THỂ
✅ IgA là các kháng thể được tìm thấy nhiều nhất ở lớp chất nhầy niêm mạc (Vd: Mũi…), đóng vai trò bảo vệ khỏi vi khuẩn virus xâm nhập vào cơ thể.
✅IgM và IgD chiến đấu lại các vi khuẩn và virus bên trong cơ thể, đây thường sẽ là những kháng thể đầu tiên được tạo ra.
✅IgG hỗ trợ IgMs trong việc tiêu diệt những virus và vi khuẩn có hại, và đóng vai trò bảo vệ lâu dài cho hệ miễn dịch.
✅IgE là các kháng thể chịu trách nhiệm đối với các tác nhân gây dị ứng.
⁉ LÀM GÌ ĐỂ TĂNG MIỄN DỊCH CHO CON ⁉
1️⃣ Cho trẻ bú sữa mẹ sớm nhất sau khi sinh (72 giờ đầu sau sinh để nhận được sữa non) và bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu. Bởi các kháng thể trong sữa non có khả năng diệt vi khuẩn, virus độc hại và điều hòa hệ miễn dịch giúp cơ thể trẻ sơ sinh chống lại bệnh tật, phát triển tối ưu toàn diện.
2️⃣ Tiêm vaccine đầy đủ
☀Tiêm vaccine để giúp cơ thể trẻ sản sinh ra kháng thể chống lại các tác nhân gây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm: lao, sởi, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, viêm màng não, viêm phổi…
☀ Vaccine chứa các phiên bản suy yếu của virus hay phiên bản gần giống với virus (kháng nguyên). Khi tiêm vaccine, hệ miễn dịch sẽ nhận diện vaccine là vật thể lạ và sản sinh kháng thể tiêu diệt chúng, từ đó hình thành trí nhớ miễn dịch. Ngay khi vi khuẩn virus xâm nhập, những kháng thể đã được hình thành từ trước sẽ sẵn sàng chống lại mà không cần mất thời gian nhận diện và sản sinh nữa
3️⃣ Không tự ý sử dụng kháng sinh
☀ 80-90% nguyên nhân gây bệnh hô hấp ở trẻ em khởi phát là do virus gây ra, trong khi đó, kháng sinh chỉ tiêu diệt được vi khuẩn, ko tiêu diệt virus
☀ Mẹ nên đưa bé đi khám bác sỹ, làm xét nghiệm máu sau 12h bé sốt, chỉ số CRP cao, chỉ số bạch cầu đa nhân trung tính cao nghĩa là bé đang bị nhiễm khuẩn, con cần điều trị bằng kháng sinh
4️⃣ Không lạm dụng Corticoid, kháng viêm, kháng histamin
☀ Mặc dù việc sử dụng corticoid đúng thời điểm, đúng liều sẽ có tác dụng rất tốt. Nhưng với những bệnh đường hô hấp thông thường (trừ hen suyễn nặng) thì việc dùng corticoid là không cần thiết.
☀ Corticoid thường gặp trong các thanh phần thuốc như betamethasone, dexamethasone…. Việc lạm dụng corticoid sẽ làm suy giảm hệ miễn dịch và teo tuyến ức - trung tâm của hệ miễn dịch. Khi đó, hệ miễn dịch đặc hiệu không được hình thành, tổ chức lympho không được tạo ra.
☀ Kháng viêm, kháng histamin hay alphachoay (bản chất là enzyme phá vỡ cấu trúc lớp chất nhầy) hỏng lớp chất nhầy, mất đi chức năng bảo vệ cơ thể của lớp niêm mạc. Do vậy, những loại thuốc co mạch hay kháng viêm, kháng histamin sẽ ảnh hưởng tới lớp chất nhầy bảo vệ cơ thể.
Ba mẹ nên thận trọng trong việc dùng thuốc, tìm các bác sỹ uy tín để khám chữa bệnh cho con.
5️⃣Nâng cao sức khỏe hệ tiêu hóa và bổ sung vitamin định kỳ
☀ Khi trẻ ốm và uống nhiều thuốc, hệ vi sinh đường ruột của trẻ bị rối loạn, nhung mao kém, không hấp thụ được dinh dưỡng, dẫn đến teo các tổ chức lympho dưới ruột. Do vậy, cách để nâng cao sức khỏe hệ tiêu hóa đó là bổ sung men vi sinh để củng cố hệ vi sinh đường ruột định kỳ.
☀ Đối với trẻ kém ăn trong thời gian dài, hoặc cơ địa dị ứng, mẹ có thể bổ sung vitamin định kỳ cho con. Mỗi năm định kỳ 1-2 đợt, mỗi đợt 1-2 tháng. Mẹ cũng có thể bổ sung cho con sau khi con bị ốm. Tuy nhiên cách nâng cao đề kháng tốt nhất vẫn là ăn uống đa dạng, có chế độ dinh dưỡng hợp lý, bổ sung các loại thực phẩm chứa Vitamin A, vitamin D, vitamin C, vitamin nhóm B, kẽm, sắt, selen, canxi, magie...
6️⃣ Cho trẻ ngủ đủ giấc và đúng giờ: trẻ sơ sinh khoảng 16-18 giờ, trẻ mới biết đi 12-13 giờ. Một giấc ngủ dài cũng rất có lợi cho sự phát triển của trẻ
7️⃣ Khuyến khích trẻ vận động thường xuyên và vệ sinh cá nhân sạch sẽ, hạn chế tiếp xúc với khói bụi, thuốc lá, động vật,...
8️⃣ Những lưu ý khi chăm sóc con ốm:
✅Con sụt sịt mũi
⭐Vệ sinh mũi họng bằng cách xịt nước muối sinh lý và hút dịch nhầy/xì mũi để rửa sạch dịch đờm trong mũi để virus vi khuẩn ra ngoài
⭐Khi con ngạt mũi mẹ có thể sử dụng nước muối ưu trương để hút nước ra khỏi tế bào niêm mạc mũi, từ đó giảm phù nề, cải thiện nghẹt mũi. Loại này nên xịt 3 lần/ngày
⭐Ko nên dùng các xịt mũi co mạch: vì nó làm co mao mạch ở mũi -> mũi ko tiết ra dịch nữa -> virus vi khuẩn sẽ bám vào niêm mạc mũi nhiều hơn mà ko có lớp dịch bảo vệ
✅Con ho
⭐Ưu tiên các thuốc ho thảo dược có thành phần lành tính giúp sát khuẩn tại chỗ, giảm đau rát họng, chống viêm…
⭐Ko lạm dụng các thuốc ức chế trung tâm ho như Codein, Corticoid, kháng Histamin.
⭐Ho là một phản xạ TỐT để tống vi khuẩn ra ngoài nhưng nhóm này lại ức chế phản xạ ho ở trẻ.
Ngoài ra nhóm còn làm giảm tiết chất nhày khiến đường hô hấp bị khô.Trong khi họng đang tiết đờm, mũi đang chảy dịch để ngăn mầm bệnh bám vào niêm mạc thì các chất tiết ra lại bị thuốc làm cô đặc lại ứ đọng bên trong khó thể tống ra ngoài
✅Con sốt
⭐Khi con sốt trên 38.5 độ C có thể dùng hạ sốt. Tuy nhiên thuốc hạ nhiệt thường chuyển hóa tại gan, gây độc cho gan nếu lạm dụng.
⭐Có hai loại thuốc hạ sốt là paracetamol và ibuprofen, nhưng ưu tiên paracetamol, ko dùng Ibuprofen khi con bị sốt xuất huyết (có thể chống kết tập tiểu cầu- máu không đông được)
✅ Sử dụng thêm men vi sinh nếu con phải dùng kháng sinh. Vì kháng sinh tiêu diệt cả vi khuẩn có lợi và có hại, bổ sung men vi sinh là bổ sung vi khuẩn có lợi, giúp hệ vi sinh cân bằng, giảm tác dụng của kháng sinh, tuy nhiên nên uống cách kháng sinh 2h đồng hồ để hạn chế việc kháng sinh tiêu diệt lợi khuẩn
✅ Cho bé uống thêm vitamin (loại ko chứa sắt vì sắt không dùng được khi con ốm sốt) để tăng đề kháng
✅ Vệ sinh tay,chân, mặt, đặc biệt là tay thường xuyên bằng xà phòng diệt khuẩn
✅ Vệ sinh phòng ngủ, mở cửa thông thoáng mỗi ngày
✅ Ăn những món ăn dễ tiêu, có thể uống thêm sữa nếu con ko ăn được nhưng ko uống quá nhiều.
Bài viết có tham khảo các cuốn sách:
Để con được ốm - BS Trí Đoàn
Những đứa trẻ lớn lên không ốm - DS Trương Minh Đạt
Các tại liệu từ trang web của Medlatec và Vinmec
