04/07/2026
NÔNG NGHIỆP NÀO NUÔI 6 TỶ NGƯỜI TRÊN TRÁI ĐẤT?
(Nông nghiệp quy mô nhỏ, địa phương, theo mùa: Người nông dân tự chủ từ sản xuất đến bán sản phẩm.)
Nguồn:
Video gốc: https://www.youtube.com/results?search_query=NÔNG+NGHIỆP+NÀO+nuôi+6+tỉ+người
---------
"Tôi yêu đặc sản. Đặc sản là sự chống chọi lại với nông nghiệp đồng dạng, tức một nền nông nghiệp khai trừ tất cả các cây trồng có năng suất thấp. Tình trạng này rất đáng lo ngại, vì 90% các loại rau quả được thống kê năm 1900 đã biến mất.
- Vậy làm sao đặc sản lại là cách giải quyết chống lại sự đồng dạng hóa nông nghiệp đang xảy ra trên hành tinh ngày hôm nay ?
- Đối với tôi, mỗi người làm gì mà mình thích. Tôi rất tôn trọng. Tuy nhiên riêng cho tôi thì tôi nói : vì tương lai của Trái đất, không rơi vào quá khích, tôi tin chắc một điều, đó là chúng ta phải đấu tranh để giữ gìn đa dạng chứ không phát huy tính đồng dạng.
- Đa dạng như thế nào ?
- Đa dạng đương nhiên nghĩa là hữu cơ, mà cũng có nghĩa là trồng nhiều loại, nhiều giống cây khác nhau, và đa dạng cũng là ăn uống đa dạng. Tôi tự hỏi : nếu cuối cùng hết ai cũng ăn giống nhau, nếu tất cả các nền nông nghiệp đều giống nhau, thì liệu chúng ta có sống không ? liệu Con người sẽ tồn tại không ? Chắc chắn là vẫn sống rồi, nhưng ôi thế thì thế gian này buồn quá ! và chắc là chúng ta sẽ thật bất hạnh … Và tới đó rồi thì cũng đừng nói gì với tôi về vẻ đẹp nữa, chúng ta đã thành công trong việc đồng dạng hóa đời sống của con người. Chính vì thế mà tôi nghĩ là cuộc chiến thực sự cho ngày mai là cuộc chiến để giữ gìn đặc sản của vùng miền. Hiện đại của đặc sản cũng chính ở chổ đa dạng, chính khả năng chống chọi lại đồng dạng hóa. Đa dạng là bản chất của cuộc sống.
—————
Trên thế giới có khoảng 2000 loại cà chua khác nhau. Nhưng tiếc thay trong siêu thị của chúng ta thì lúc nào cũng chỉ có vài loại. Lý do là vì người ta đã chọn lọc để chỉ giữ những loại có khả năng chịu đựng vận chuyển đường xa, có khả năng tươi lâu, và nhất là có thể trồng cả năm (vào bất cứ mùa nào). (Còn ở đây) Cứ nhìn những quả cà chua này mà xem, chúng thật thuyệt vời. Đã vậy chúng còn có những cái tên thật nên thơ : hoa hồng trắng, tia nắng, vằn xanh, bạch diễm. Nếu các bạn muốn tìm lại cái gu rau quả tươi mới hái, hãy ghi danh vào hội AMAP. AMAP là hội vì mục tiêu gìn giữ nông nghiệp nông thôn truyền thống.
—————
Trên mảnh đất bé nhỏ này, kẹt giữa 2 tỉnh Toulon và Marseille là một trang trại không giống những trang trại khác, đó là trại Olivades. Daniel Vuillon là nông dân. Suốt một thời gian dài ông trồng salade (xà lách ?) cho các siêu thị lớn. Đến ngày kia, từ chuyến du hành ở thủ đô New York, ông mang về một cách nhìn mới và cho nó thích nghi ở xứ Pháp. Hôm nay cách nhìn mới này có thể sẽ làm một cách mạng thay đổi thói quen tiêu thụ của chúng ta.
- Chúng tôi đi thăm con gái đang làm việc ở quận Manhattan (New York), nhằm vào ngay lúc có phân phối rau quả trong khuôn viên của một nhà thờ. Chúng tôi tò mò chưa hiểu chuyện gì xảy ra, và chúng tôi quan sát thấy chất lượng rau quả thật là tốt. Rồi tiếp tục quan sát, thấy người ta đi vào, lấy rau mang đi, mà chẳng có trả tiền, không thấy có trao đổi tiền bạc gì cả. Thế là chúng tôi tìm hiểu và lao vào cuộc mạo hiểm.
Cuộc mạo hiểm này mang một tên riêng. Chúng tôi gọi nó là AMAP – « hội gìn giữ nông nghiệp nông thôn truyền thống »). Cách vận hành của hội rất đơn giản. Người tiêu thụ hứa trước vụ mùa 6 tháng là sẽ mua rau quả của một nông dân trong hội. Qua đó, người nông dân biết được trước số khách hàng của mình là bao nhiêu và sẽ chỉ sản xuất lượng rau quả vừa đủ. Nông dân bù lại cam kết tạo ra những sản phẩm chất lượng cao, không dùng thuốc trừ sâu và phân bón hóa học. Như thế hội AMAP góp phần làm sống lại hương vị cây trái, rau quả truyền thống hiếm hoi và đã bị lãng quên mà chúng ta không còn tìm thấy trong siêu thị nữa.
- Lấy cà tím làm ví dụ, trên Trái đất có 800 loại cà tím khác nhau, tôi không thấy lý do gì mà chúng ta phải trồng chỉ có 1 loại. Nông nghiệp quy ước ngày nay từ chối đa dạng sinh học với cái cớ là sản xuất nhiều để nuôi tất cả. Không ! Làm sống lại sự đa dạng đã có ngày xưa và đã bị biến mất hôm nay vì không đủ tiêu chuẩn quy ước, đó là việc mà chúng tôi muốn làm qua nhiều tổ chức AMAP.
Ở đây, một vườn rau của AMAP, cũng giống như bất cứ vườn nào của AMAP, chúng tôi sản xuất rau quả theo mùa. Chúng ta chỉ ăn những gì mà Thiên nhiên ban tặng.
- Chúng tôi không muốn trồng cà chua vào mùa đông, chúng tôi sắp xếp rau quả hợp với thời tiết. Một loại rau, quả chỉ mọc vào một mùa nhất định nào đó là có lý do của nó, là nó đã cho chúng ta đủ tố chất để tái tạo năng lượng cần thiết cho cơ thể. Vì thế về mặt sức khỏe, cây cũng tốt mà người cũng tốt. Còn về hương vị thì theo mùa cây sẽ cho ra hương vị tuyệt vời nhất.
—————
Mỗi tuần, các gia đình đến đây, tự mang giỏ theo để lấy phần rau quả của mình về. Chi phí cho 6 tháng dưới 600 euros, tức trung bình một tuần khoảng 25 euros, không đắt hơn mua trong siêu thị. Rau, quả có được thay đổi tùy theo mùa nhưng cũng tùy theo tính khí thất thường của thời tiết. Khi Trời đất không yên thì giỏ rau cũng bớt đầy đi …
Vậy quả cà tím tròn này …
- Trong nó có sự tôn trọng môi trường, có cả sự minh bạch, vì tôi biết rau quả ỏ đây được trồng bằng cách nào. Nuôi dưỡng Đất là điều quan trọng. Chúng ta cần có những nông dân muốn làm việc trên đất, muốn nuôi dưỡng đất, và chúng ta phải tạo điều kiện cho họ. Đối với tôi điều đó thể hiện sự đoàn kết.
Trong các vườn rau thuộc hội AMAP, người tiêu thụ đoàn kết với nông dân qua việc chấp nhận rủi ro. Khác hẳn với các siêu thị lớn, ở đây người ta biết ai sản xuất và sản xuất để bán cho ai. Đối với Denise Vuillon, đây chính là căn bản của phong trào (AMAP).
Mỗi lần hái rau quả, chúng tôi biết sẽ hái cho ai : cho bà, cho ông, cho cô, cho người đang có thai, cho bà mẹ vừa mới sanh … chúng tôi nghĩ đến người tiêu thụ một cách cụ thể, những mớ rau này như ghi dấu từng gương mặt họ.
Điểm lợi cuối cùng của phương thức (của hệ thống này) là khoảng cách địa lý gần gũi. Ở đây chúng tôi không phụ thuộc vào dầu hỏa mới có thể tự nuôi sống mình.
Nói như thế để nhắc nhở rằng ở Pháp, lương thực thực phẩm phải chịu vận chuyển trung bình 1500 cây số mới tới bàn ăn của chúng ta. 1 tấn thực phẩm vận chuyển đến người tiêu thụ qua đường không bằng 3 tấn carbone. Hao tổn đó để làm gì ? Chỉ để thõa mãn cho ý muốn cung cấp sản phẩm trái mùa, ví dụ như bán nho đầy dẫy vào tháng ba (giữa mùa đông).
Ở Pháp, các vườn rau trong hội AMAP hiện đã cung cấp rau quả cho hơn 600 000 người. Nhưng đó chỉ là một giọt nước nếu chúng ta nhìn Trái đất sắp có đến 9 tỷ người.
9 tỷ người là 9 tỷ miệng ăn. Nếu chúng ta rút kiệt sức Trái đất này để nuôi sống tất cả trong một giờ, thì sau đó không còn gì cho ai nữa. Vậy điều phải nghĩ đến là hệ thống sản xuất nào cho phép nuôi sống chúng ta hôm nay, mà vẫn giữ gìn được cho hành tinh này khả năng nuôi sống tất cả những ai sẽ đến.
—————
Phong trào hội AMAP thành công nhanh như chớp. Số lượng vườn rau tham gia cứ mỗi 6 tháng tăng gấp đôi. Thật không thể tưởng tượng được, con số ấy ngày nay đã lên đến hàng ngàn. Đó là phương thức mới cho chúng ta giữ mối quan hệ với nông dân. Điều này rất quan trọng. Hãy nhìn xem các thung lũng vùng Pyrenées. Không có nông dân thì làm sao duy trì được đời sống nông thôn, làm sao còn trường học, cửa hàng buôn bán, làm sao còn được phong cảnh này ? Nông thôn chỉ có tương tai khi nông dân còn tương lai (ở đó). Một số người đã tìm ra cách giải quyết, đơn giản bằng cách giữ gìn truyền thống, và nhất là tìm lại được dây liên hệ với người tiêu thụ."
