19/04/2025
Con học cách nói từ chính ba mẹ đó, vì vậy khi con nói trống không - đừng đợi con lớn rồi mới sửa.
“Chào chưa? Chào đi! Ngồi xuống!” đến người lớn còn nói như vậy thì bảo sao con lại nói trống không.
Chúng ta vẫn thường nhắc con:
“Phải chào người lớn nhé con.”
“Phải xin phép trước khi lấy đồ nhé.”
“Không được nói trống không, như thế là hỗn.”
Nhưng rồi… cũng chính chúng ta lại bảo con:
“Chào chưa? Chào đi!”
“Ngồi xuống!”
“Xin chưa?”
Và sau đó… ta ngạc nhiên khi thấy con cũng nói như thế.
Thực tế, có những em bé 5–6 tuổi vẫn thường hỏi:
“Cái gì đây?”, “Đưa cho tớ”, “Con gì đây?”
Nghe qua thấy trống không thật. Nhưng nếu để ý, con vẫn cảm ơn sau khi được giải thích, vẫn ngoan và lịch sự – chỉ là chưa học đúng cách để nói cho đầy đủ.
Vậy tại sao con nói trống không?
Vì người lớn cũng đang nói trống không với nhau và với con.
❣️1. Cha mẹ nói trống không với nhau
Đây là điều rất thường gặp trong các gia đình, đặc biệt khi bố mẹ bằng tuổi hoặc bố lớn tuổi hơn.
“Pha sữa đi.”
“Không nấu cơm à?”
“Bao giờ về quê?”
👉Những câu nói quen thuộc nhưng thiếu chủ ngữ vị ngữ rõ ràng, và con đang âm thầm lắng nghe – học theo cách mà bố mẹ giao tiếp.
🎯Làm sao để thay đổi?
Cha mẹ có thể thỏa thuận trước với nhau: nếu một người lỡ nói trống không, người kia sẽ nhẹ nhàng nhắc.
Ví dụ:
“Anh nói ai thế ạ?”
“Anh nói em.”
“Vậy anh nói lại cả câu giúp em nhé.”
Và từ đó, cả nhà cùng luyện tập.
❣️2. Cha mẹ nói trống không với con
Vì con còn nhỏ, vì gần gũi, vì thân quen… nên ta hay quên:
“Lấy áo cho mẹ!”
“Đi ra đây nào!”
Con không phản đối – nhưng con học luôn rằng, nói như vậy là được.
🎯Làm sao để sửa?
Nếu vừa nói xong, hãy nhẹ nhàng nói lại cho đúng:
“Sữa lấy áo cho mẹ nhé.”
“Sóc đi ra đây với mẹ nào.”
Nếu đến tối mới nhớ ra, hãy thủ thỉ với con trong lúc đi ngủ:
“Hôm nay có lúc mẹ nói với con không đúng cách. Mẹ xin lỗi con nhé. Ngày mai mẹ sẽ sửa.”
Điều ấy dạy con một bài học lớn về sự tôn trọng và cả cách nhận lỗi một cách tử tế.
❣️3. Khi con nói trống không, cha mẹ vẫn trả lời
Mẹ hỏi “Cái này là gì?”
Con trả lời: “Cái bát.”
“Khát nước.” “Đói”
Vì yêu con, vì muốn giúp con nhanh chóng, ta làm theo. Nhưng mỗi lần như vậy là một lần ta bỏ lỡ cơ hội dạy con cách nói đầy đủ, rõ ràng.
Tùy theo độ tuổi, cha mẹ có thể điều chỉnh cách phản hồi:
✅Với bé đang tập nói:
Nhẹ nhàng nhắc lại cả câu rồi trả lời: “Mẹ ơi, cái gì đây?” rồi mới trả lời con.
✅Với bé đã biết nói:
“Con hỏi mẹ câu đầy đủ nào!” – rồi mới đáp lại. Sau đó khen con: “Giỏi quá, mẹ rất vui vì con đã nói rõ ràng!”
👉Nếu con không sửa:
Hãy nói trước quy tắc: “Nếu con không nói cả câu, mẹ sẽ không trả lời đâu nhé.”
👉Nếu con cáu, giúp con bình tĩnh lại trước. Khi con dịu xuống, hãy giải thích quy định, cùng con sửa lỗi, và động viên con mỗi khi con cố gắng.
Chỉ khi con đang mất bình tĩnh, ta mới tạm gác lại việc sửa câu từ.
Khi con đang bối rối, giận dữ hay buồn bã, con không thể diễn đạt tròn trịa. Khi ấy, mục tiêu quan trọng hơn cả là giúp con trở lại trạng thái bình tĩnh chứ không phải sửa lỗi câu chữ ngay lập tức.
⸻
Dạy con nói lễ phép, bắt đầu từ chính lời ăn tiếng nói của cha mẹ.
Muốn con chào hỏi lịch sự – hãy chào con trước
Muốn con nói lời cảm ơn, xin lỗi – hãy nói với con những lời đó một cách chân thành.
Muốn con nói câu đầy đủ – hãy cho con thấy rằng gia đình mình nói chuyện với nhau bằng những lời đầy đủ, nhẹ nhàng, yêu thương.
Vì trẻ con không học bằng lời dạy – mà học bằng cách bắt chước.
Và tấm gương đầu tiên, gần nhất, rõ ràng nhất chính là cha mẹ.
Nguồn: Bùi Hiền
