05/03/2025
ĐÚNG HAY KHÔNG THÔNG TIN MỘT BS DINH DƯỠNG CHIA SẺ RẰNG CỨ THẤY THÀNH PHẦN CẤU TẠO SẢN PHẨM CÓ CHỮ E/INS LÀ BỎ XUỐNG ?
Đầu tiên cần phải nói, người BS này có ý tốt khi chia sẻ cảnh báo người dùng về phụ gia có hại. Nhưng vị BS này đã dựa hết tất cả vào thông tin do "bạn" chatgpt để đưa thông tin đến người tiêu dùng. Cách đây 3 năm vốn mình cũng đã up lên bảng phụ gia nào có hại cho người dùng một cách chi tiết chứ không phải cảnh báo chung chung như vậy như "bỏ con giữa chợ". Khi mình có ý kiến chỉnh lại thông tin thì BS này trả lời rằng " Đây là dấu hiệu nhận biết nhanh chứ không đúng 100% " - mình yêu cầu BS sửa lại thông tin đúng thì đã bị bờ lock, bên mình xin up lại chi tiết thông tin cho mọi người hiểu thêm, bao nhiêu sản phẩm tâm huyết sẽ bị không thể bán ra thị trường vì người dùng có sự nhận biết sai lệch về tiêu dùng.
Khi chia sẻ bất cứ điều gì cần chính xác và am hiểu, còn có ý tốt nhưng không có kiến thức, đặc biệt là dựa vào chatgpt thì càng không nên, vì dù sao chúng ta là con người và có tư duy, ta dùng trí tuệ nhân tạo để phục vụ cho chúng ta chứ không phải để nó dẫn dắt trí tuệ của chúng ta như vậy, trong khi app đã ghi rõ rằng " chatgpt có thể sai bạn nên kiểm tra lại thông tin "
“Hễ thấy ký hiệu E hoặc INS thì bỏ xuống không mua”. Mục tiêu là giúp người nghe/đọc hiểu được bản chất thật sự của các mã E và INS, cũng như nhận diện những phụ gia an toàn với phụ gia không an toàn, thay vì “vơ đũa cả nắm”.
A. MÃ E/INS CHỈ LÀ HỆ THỐNG "ĐỊNH DANH" QUỐC TẾ, KHÔNG PHẢI DẤU HIỆU CHẤT ĐÔ:C HẠI
Đầu tiên bạn phải hiểu INS và E là viết tắt cho gì ?
INS viết tắt cho International Numbering System và E viết tắt cho European Code. Nó chỉ là phương pháp thống nhất để đặt tên các chất dùng trong thực phẩm, tương tự như cách ta có “số CAS” trong hóa học hay “mã HS” trong thương mại.
Một chất rất an toàn ( như vitamin C tự nhiên ) khi dùng trong thực phẩm cũng cần mã để quản lý, giám sát. Ví dụ như Vitamin C có INS 300, Vitamin E có E306–E309… Thành ra nếu chỉ vì “nhìn thấy ký hiệu E/INS” mà cho rằng “chất này xấu, hóa chất độc hại” thì là hiểu lầm cơ bản về hệ thống mã phụ gia.
Tuỳ thuộc vào quốc gia mà các sản phẩm sẽ in trình bày là gì. Có thể ví dụ như một hộp sữa công thức có thể ghi thành phần có vitamin E hoặc E306 tuỳ theo quy định của họ, CƠ BẢN THÌ NÓ CHÍNH LÀ MỘT. E306 theo định nghĩa là chiết xuất tocopherol tự nhiên, do đó thường là dạng vitamin E nguồn gốc tự nhiên chứ không phải hóa chất tổng hợp. Loại tocopherol hỗn hợp này thường được chiết xuất từ các dầu thực vật giàu vitamin E, chẳng hạn như dầu đậu nành, dầu ngô, dầu hướng dương, dầu mầm lúa mì hoặc dầu hạt bông.
B. CÓ NHIỀU E/INS LÀ CHẤT TỰ NHIÊN HAY THẬM CHÍ LÀ CHẤT DINH DƯỠNG THIẾT YẾU
Đây là 1 số ví dụ khi một chất vừa đóng vai trò dinh dưỡng vừa có khả năng bảo vệ sản phẩm như :
✔️ E306 là vitamin E tự nhiên ( mixed tocopherols ) được chiết xuất từ dầu thực vật dùng để kháng khuẩn tự nhiên
✔️ E300 là vitamin C ( axit ascorbic ) – gần như ai cũng biết vitamin C có tự nhiên trong cam, ổi… dùng để chống oxy hoá cho sản phẩm lâu hư
✔️ E330 là axit citric – thứ tạo vị chua trong chanh, cam. Mục đích cân bằng pH cho sản phẩm
✔️ E260 là axit axetic – chính là giấm ăn hằng ngày
✔️ E101 là riboflavin – còn gọi là vitamin B2
Vô số ví dụ khác cho thấy rất nhiều “E” hay “INS” là hợp chất tự nhiên, thậm chí không thể thiếu đối với cơ thể. Nếu sản phẩm ghi “vitamin E ( E306 )” mà người tiêu dùng tẩy chay vì “thấy có E” thì một chất tốt lại bị hiểu lầm thành chất xấu.
Chính Vy đã từng không hiểu INS330 cách đây 3 năm, sau khi tìm hiểu kĩ thêm thì biết cơ bản axit citric là an toàn tự nhiên nhất.
C. MUỐN XEM XÉT KĨ SẢN PHẨM CÓ GÂY HẠI KHÔNG CÒN PHẢI XEM ĐÓ LÀ SẢN PHẨM GÌ VÀ ĐẾN TỪ QUỐC GIA NÀO
Cần phải nói rằng, Châu Âu và Mỹ đều là những nơi có sự kiểm chứng gắt gao cho phụ liệu sản phẩm dành cho trẻ sơ sinh, đặc biệt là Châu Âu. Họ sẽ không cho phép các phụ gia gây hại được xuất hiện trong các sản phẩm đặc thù này như sữa công thức, thực phẩm cho trẻ sơ sinh. Mà chỉ là sự bất hợp lý trong bảng dinh dưỡng ( Nutrition Facts ) mà thôi. Đôi khi thực phẩm chức năng sẽ có các phụ gia cần xem chừng còn chứ sữa chính thống ( không bàn tới sữa cỏ ) thì bảng Cấu Tạo rất an toàn.
D. BÁC SĨ GIỎI VỀ CHUYÊN MÔN CỦA HỌ, NHƯNG CHƯA CHẮC HIỂU SÂU VỀ AN TOÀN PHỤ GIA THỰC PHẨM
Bs vì quá thận trọng hoặc thiếu tài liệu cập nhật về phụ gia đã đưa ra lời khuyên “hễ thấy E/INS là bỏ xuống”. Ý tốt thì không sai – bs muốn hạn chế rủi ro, đề phòng chất bảo quản không cần thiết. Tuy nhiên, điều này dẫn đến hiểu lầm không tốt vì có rất nhiều E/INS là chất tự nhiên, an toàn, thậm chí cần thiết. Người tiêu dùng vội vàng “cạch mặt” những sản phẩm thực ra chẳng có vấn đề gì về an toàn.
E. BẢNG PHỤ GIA AN TOÀN VÀ KHÔNG AN TOÀN ( VY CHỈ LIỆT KÊ CÁC LOẠI THƯỜNG THẤY CHỨ KHÔNG THỂ ĐĂNG CẢ TRĂM ĐƯỢC )
⚡️ Phụ gia có nguồn gốc tự nhiên ( hoặc trùng với chất có trong tự nhiên ), thường được coi là an toàn ( khi dùng đúng liều lượng )
1. NHÓM VITAMIN, KHOÁNG CHẤT, AXIT HỮU CƠ TỰ NHIÊN : E300 ( Vitamin C ) - E306 ( Tocopherol vitamin E tự nhiên ) - E101 ( vitamin B2 )- E322 ( Lecithin ) - E330 ( Axit citric ) - E260 ( Giấm )
2. NHÓM CHẤT TẠO ĐẶC TẠO GEL ỔN ĐỊNH TỪ NGUYÊN LIỆU TỰ NHIÊN :
✔️ E440 ( Pectin chiết xuất từ vỏ táo, cam ) tuy an toàn nhưng ăn nhiều sản phẩm chứa Pectin sẽ gây đầy hơi
✔️ E412 ( Guar Gum ) Chiết xuất từ hạt đậu guar, giàu chất xơ làm tăng độ sánh tự nhiên
✔️ E415 ( Xathan Gum ) Lên men vi khuẩn Xanthomonas campestris từ đường, là chất làm đặc phổ thông nhưng Vy đánh giá không tốt xịn bằng Guar Gum vì dùng nhiều đầy bụng
✔️ E414 ( Gum Arabic ) Chiết xuất từ nhựa cây keo, thực tế khá “tự nhiên” và đắt tiền nhất trong các loại gum tạo đặc, mà người hay bệnh về da hay dị ứng bởi nhựa cây này
3. NHÓM CHẤT TẠO MÀU TỰ NHIÊN
✔️ E100 ( Curcumin ) - hoạt tính sinh học của Nghệ, làm vàng tự nhiên cho sản phẩm - chắc ai cũng biết rồi. Mà tại nếu sản phẩm ghi E100 tạo màu không lẽ bỏ xuống như bs nói hả 😔
✔️ E140 ( Chlorophyll ) - Diệp lục, tách từ lá xanh, dùng làm màu xanh tự nhiên
✔️ E160a ( Beta-caroten ) - Tạo màu cam, nguồn gốc từ cà rốt, đu đủ. Cái này các loại thực phẩm chức năng cho bé hay dùng.
⚡️ Những phụ gia có báo cáo về phản ứng phụ, dễ gây dị ứng, hoặc bị giới hạn bởi các quy định. Không phải chúng bị cấm hoàn toàn, nhưng nên thận trọng hoặc tránh dùng quá mức.
1. NHÓM PHẨM MÀU TỔNG HỢP HOÁ HỌC
🚫 E102 : Một số nghiên cứu liên quan tới tăng động ở trẻ ( ADHD ) hoặc dị ứng ( mề đay ). EU yêu cầu dán nhãn cảnh báo: “ Có thể ảnh hưởng xấu đến hoạt động và sự chú ý ở trẻ em ". Vy thấy các kẹo trong siêu thị Việt Nam hay dùng
🚫 E110 - E122 - E129 - E124 : những số này bổ xuống luôn. Hay có trong tẩy da chết, mỹ phẩm, hoá phẩm dung dịch chùi rửa, bánh kẹo, tpcn... Nhóm này bị cấm ở một số nước, hoặc phải dán nhãn cảnh báo rõ ở EU, do nghi ngờ về tác động đến hành vi, dị ứng.
2. NHÓM CHẤT BẢO QUẢN GÂY TRANH CÃI
🚫 E211 : Có thể tạo benzen ( chất gây ung thư ) khi phản ứng với Vitamin C ( E300 ) ở điều kiện nhất định, đặc biệt là đồ uống có gas. Tuy nhiên, đây là khả năng rất nhỏ và bị quản lý liều nghiêm ngặt.
🚫 E249 - E250 - E251/E252 : Dùng làm chất bảo quản thịt ( xúc xích, thịt nguội… ) Liên quan nguy cơ hình thành nitrosamine gây ung thư ở điều kiện nhiệt độ cao, pH axit. Vì thế, chỉ được phép dùng trong giới hạn chặt chẽ.
3. NHÓM BỘT NGỌT, CHẤT TẠO NGỌT TỔNG HỢP
🚫 INS 621 Monosodium glutamate ( MSG ) – bột ngọt : Gây tranh cãi về “ hội chứng nhà hàng Trung Hoa ” ( nhức đầu, buồn nôn ). Tuy được cho là an toàn nhưng nó là chất nhân tạo không đến từ tự nhiên và có các nghiên cứu làm giảm trí nhớ
🚫 E951 Aspartame : Chất tạo ngọt bị gây tranh cãi hằng ngàn bình luận
🚫 E950 ( Acesulfame K ) - Chất tạo ngọt nhân tạo, còn nhiều tranh cãi xoay quanh tiềm năng ảnh hưởng chuyển hóa đường huyết, hệ vi sinh đường ruột…
-------------
TÓM LẠI - Tuỳ vào CÁCH TRÌNH BÀY bằng chữ hay bằng E hoặc INS của các quốc gia hay tự nhãn hàng thích trình bày ( nằm trong sự cho phép của sản xuất ) - nó không bao giờ có nghĩa thấy E/INS là gây hại trong khi nó là 1 !
Hay vọng qua bài này mọi người sẽ không thấy chữ E hay INS là "bỏ xuống" nữa. Đồng ý các thông tin cảnh báo là tốt nhưng nó cần ĐÚNG VÀ CHI TIẾT. Đã cất công có tâm chia sẻ thì hãy làm từ gốc tới ngọn. Đừng dựa hết vào chatgpt mà làm hỏng sự tư duy của con người.
Hy vọng qua bài này mọi người sẽ biết sản phẩm nào tốt xấu thêm nhé !