16/07/2024
MẸ ƠI! CON SỢ!
"Đừng Để Những Nỗi Sợ Hão Huyền Ám Ảnh Con Trẻ"
Tôi ngồi trong quán cà phê quen thuộc, đọc sách và tình cờ nghe thấy cuộc trò chuyện ở bàn bên cạnh. Một người mẹ nói với đứa con tầm ba tuổi: "Con không ngồi yên sẽ bị ông Ù bắt đi bây giờ!" Đứa bé từ khuôn mặt tươi cười bỗng trở nên s.ợ h.ãi, h.oảng hốt nhìn xung quanh tìm ông Ù.
Tôi chợt nhớ đến những nỗi s.ợ không có thật mà trẻ nhỏ thường phải nghe từ người lớn. Những câu nói như “ông Kẹ sẽ bắt đi” hay “cảnh sát sẽ đến” thường được dùng để ngăn con chạy nhảy, ăn nhanh hay thôi khóc.
Điều này không khỏi làm tôi nhớ đến buổi học với cô Jenny Chan, nhà tâm lý học lâm sàng từ HongKong, về chủ đề nỗi sợ và lo âu. Cả từ góc nhìn cá nhân và từ kiến thức tâm lý học, việc reo rắc những nỗi s.ợ hão huyền vào t.âm h.ồn trẻ thơ là điều quá sức với các con, đúng không?
Tôi có một cô con gái 4 tuổi và chưa bao giờ dùng nỗi s.ợ để d.ọa con. Kết quả là con luôn tự tin thể hiện bản thân mà không phải lo s.ợ điều gì. Một lần, con bỗng nhiên không dám lên phòng một mình vì s.ợ thạch sùng rơi vào miệng. Tôi giải thích cho con hiểu nhiệm vụ của thạch sùng và tìm hiểu nguồn gốc của nỗi s.ợ này. Con đang trong giai đoạn 3-4 tuổi, thường khóc nhiều và dễ dỗi, và đã từng bị d.ọa là thạch sùng sẽ nhảy vào miệng nếu khóc nhiều.
Khi tôi ngồi cà phê cùng bạn bè, một người bạn cũng chia sẻ rằng con họ rất s.ợ ông Kẹ, ông Ù hay cảnh sát vì ở nhà thường bị d.ọa như vậy. Bạn tôi chứng minh bằng cách nói “Ông Ù kìa” và đứa trẻ ngay lập tức h.oảng s.ợ, nhìn quanh tìm kiếm. Các con chưa biết ông Kẹ, ông Ù là ai nhưng với những lời d.ọa d.ẫm từ người lớn, chúng hình dung ra những hình ảnh đáng s.ợ, ngay cả khi chính người lớn cũng không biết ông Kẹ, ông Ù trông như thế nào. Tôi cũng nhớ lại thời thơ ấu bị d.ọa bởi cô hàng xóm ch.ặt ch.ân, một thời gian rất đáng s.ợ với tôi.
Nỗi S.ợ Hão Huyền Có Tốt Không?
Có thể người lớn thấy việc này hiệu quả vì trẻ sẽ ngoan ngay, ăn nhanh hơn, ngừng khóc hay ngừng chạy nhảy. Nhưng với các con, những nỗi s.ợ này hoàn toàn không tốt và gây ra nhiều tác hại:
1. Phát triển nỗi sợ vô lý: Làm giảm chất lượng cuộc sống và khả năng phát triển cá nhân.
2. C.ăng th.ẳng và lo âu không cần thiết: Ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và thể chất.
3. B.ệnh t.âm th.ần: Có thể dẫn đến rối loạn hoảng s.ợ, rối loạn lo âu lan tỏa, nỗi ám ảnh cụ thể.
4. Hạn chế phát triển cá nhân: Trẻ mất sự tự tin, luôn e dè và nhút nhát, bị hạn chế khám phá, thử nghiệm và học hỏi từ những trải nghiệm mới.
Khuyến Nghị Cho Cha Mẹ
1. Tạo môi trường an toàn: Khuyến khích con thể hiện bản thân một cách tự nhiên.
2. Lắng nghe và giải thích: Khi con bày tỏ nỗi sợ, hãy lắng nghe và giải thích rõ ràng, sử dụng ngôn ngữ phù hợp để con hiểu rằng nỗi sợ là phản ứng tự nhiên và những nỗi sợ không có thật thì hãy giải thích cho con hiểu.
3. Tránh sử dụng nỗi sợ để kỷ luật: Nỗi sợ không nên được dùng để đe d.ọa hay kiểm soát hành vi của con. Thay vào đó, hãy sử dụng các phương pháp giáo dục tích cực và khuyến khích.
4. Giúp con phân tích và giải quyết vấn đề: Ví dụ khi con s.ợ bóng tối, bố mẹ có thể cùng con tạo ra kế hoạch đối diện nỗi s.ợ, như thử tắt đèn ng.ủ trong khoảng thời gian ngắn và tăng dần khi con cảm thấy tự tin hơn.
Tránh reo rắc những nỗi sợ không có thật sẽ giúp con xây dựng niềm tin vào bản thân và người lớn, từ đó phát triển một cách tự tin và mạnh mẽ hơn bố mẹ nhé.
