01/03/2026
හතළිස් ඇඳිරිය......
1. මොකක්ද මේ "හතළිස් ඇඳිරිය" කියන්නේ?
සාමාන්යයෙන් වයස අවුරුදු 40ක් විතර වෙද්දී, ඇසට ආසන්නව ඇති වස්තූන් (පොත් පත් කියවීම, මැහුම් ගෙතුම් වැනි දේ) පැහැදිලිව පෙනෙන්නේ නැති තත්ත්වය තමයි මේකෙන් අදහස් වෙන්නේ.
2. මේක වෙන්නේ ඇයි?
අපේ ඇස ඇතුළේ තියෙන ස්ඵටිකරූපී කාචය (Lens) හරිම නම්යශීලීයි. අපිට ළඟ තියෙන දෙයක් බලන්න ඕන වුණාම, ඇසේ තියෙන සීලියරි පේශි (Ciliary muscles) මගින් කාචයේ හැඩය වෙනස් කරලා නාභිගත කිරීම සිදු කරනවා.
නමුත් වයසට යද්දී:
ඇසේ කාචය තද (Rigid) වෙනවා.
කාචයේ නම්යශීලී බව අඩු වෙනවා.
සීලියරි පේශිවල ශක්තිය අඩු වෙනවා.
මේ නිසා ළඟ තියෙන වස්තුවක ප්රතිබිම්බය හරියටම දෘෂ්ටි විතානය (Retina) මත පතිත නොවී, දෘෂ්ටි විතානයට පිටුපසින් පතිත වෙනවා
3. රෝග ලක්ෂණ
පොතක් කියවන විට එය ඇසට වඩා ඈතින් තබා ගැනීමට සිදු වීම.
ළඟ වැඩ කරන විට හිසරදය හෝ ඇස් වෙහෙසට පත්වීම.
අඩු ආලෝකයේදී ළඟ පෙනීම තවත් අපැහැදිලි වීම.
4. පිළියම් (සංශෝධනය කිරීම)
මේ සඳහා සාමාන්යයෙන් භාවිතා කරන්නේ උත්තල කාච (Convex Lenses) සහිත උපැස් යුවළක්.
කියවීමේ කන්නාඩි (Reading glasses): ළඟ බැලීමට පමණක් භාවිතා කරයි.
ද්විනාභි කාච (Bifocal lenses): ඉහළ කොටස දුර බැලීමටත්, පහළ කොටස ළඟ බැලීමටත් ලෙස කොටස් දෙකකින් යුක්තයි.
මතක තබා ගන්න:
මේක ඇසේ ඇති වන රෝගයකට වඩා ස්වභාවිකව වයසට යෑමත් සමඟ සිදුවන ක්රියාවලියක්.
හැබැයි කණ්ණාඩි වලට අමතරව තවත් විකල්ප කිහිපයක් තියෙනවා:
1. ස්පර්ශ කාච (Contact Lenses)
ඔයාට කණ්ණාඩි දාන්න අකමැති නම්, ඇස මත පතිත කරන 'Contact Lenses' භාවිතා කරන්න පුළුවන්. මෙහිදී එක ඇසකට දුර පෙනීමටත්, අනෙක් ඇසට ළඟ පෙනීමටත් ගැලපෙන ලෙස කාච වර්ග දෙකක් (Monovision) භාවිතා කරන අවස්ථා තියෙනවා.
2. ශල්යකර්ම (Surgery)
නවීන වෛද්ය විද්යාවට අනුව ක්රම කිහිපයක් තියෙනවා:
LASIK Surgery: ලේසර් ප්රතිකාර මගින් ඇසේ හැඩය සුළු වශයෙන් වෙනස් කිරීම.
Lens Replacement: ඇසේ ස්වභාවික කාචය ඉවත් කර ඒ වෙනුවට කෘතිම කාචයක් (Intraocular Lens) ඇතුළත් කිරීම. (සාමාන්යයෙන් මේක කරන්නේ ඇසේ සුද මතු වූ අවස්ථාවලදීයි).
3. පුරුදු මගින් සහනයක් ලබා ගැනීම
සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කරන්න බැරි වුණත්, ඇසට දෙන පීඩනය අඩු කරන්න මේ දේවල් උදව් වෙනවා:
හොඳ ආලෝකය: කියවන විට හෝ මහන විට හොඳ දීප්තිමත් ආලෝකයක් භාවිතා කිරීම (එතකොට ඇසේ කනිනිකාව කුඩා වී පෙනීම තරමක් පැහැදිලි වෙනවා).
අකුරු විශාල කිරීම: ෆෝන් එකේ හෝ පරිගණකයේ 'Font Size' එක වැඩි කර ගැනීම.
ඈතින් තබා ගැනීම: පොතක් හෝ පුවත්පතක් කියවන විට එය ඇසට ටිකක් ඈතින් තබා කියවීම
ඇත්තම කිව්වොත්, වයසත් එක්ක මේක නිකන්ම හරියන්නේ නැහැ. ඇත්තටම වෙන්නේ වයස වැඩි වෙද්දී මේ තත්ත්වය තව ටිකක් වැඩි වෙන එකයි.
1. ඇසේ කාචය දිගටම තද වීම
මම කලින් කිව්වා වගේ, මේක වෙන්නේ ඇසේ කාචයේ තියෙන "ඇදෙන සුළු ගතිය" (Elasticity) නැති වෙන නිසානේ. වයස අවුරුදු 40 සිට 60 දක්වා කාලය ඇතුළත මේ ඇදෙන ගතිය දිගින් දිගටම අඩු වෙනවා. ඒ නිසා පෙනීම තව තවත් අපැහැදිලි වෙන්න පුළුවන්.
Gemini said
ඇත්තම කිව්වොත්, වයසත් එක්ක මේක නිකන්ම හරියන්නේ නැහැ. ඇත්තටම වෙන්නේ වයස වැඩි වෙද්දී මේ තත්ත්වය තව ටිකක් වැඩි වෙන එකයි.
මෙන්න ඒකට හේතුව සරලව:
1. ඇසේ කාචය දිගටම තද වීම
මම කලින් කිව්වා වගේ, මේක වෙන්නේ ඇසේ කාචයේ තියෙන "ඇදෙන සුළු ගතිය" (Elasticity) නැති වෙන නිසානේ. වයස අවුරුදු 40 සිට 60 දක්වා කාලය ඇතුළත මේ ඇදෙන ගතිය දිගින් දිගටම අඩු වෙනවා. ඒ නිසා පෙනීම තව තවත් අපැහැදිලි වෙන්න පුළුවන්.
2. ස්ථාවර වීම (Stabilization)
සාමාන්යයෙන් වයස අවුරුදු 60-65 වගේ වෙද්දී මේ තත්ත්වය උපරිමයට ඇවිත් එතැනින් එහාට ලොකුවට වෙනස් නොවී ස්ථාවර වෙනවා. හැබැයි ඒ වෙද්දී ළඟ පෙනීම ගොඩක් දුර්වල වෙලා තියෙන්න පුළුවන්.
3. "මිරිඟුවක්" වැනි අවස්ථාවක් (Second Sight)
සමහර අයට වයසට යද්දී ඇසේ සුද (Cataracts) ඇති වෙන්න පටන් ගන්නවා. ඒ වෙලාවට ඇසේ කාචයේ හැඩය පොඩ්ඩක් වෙනස් වෙලා, කලින් කණ්ණාඩි දාලා බලපු අයට කණ්ණාඩි නැතුව ළඟ පෙනෙන්න ගන්නවා. මිනිස්සු හිතන්නේ "ඇස් දෙක ආපහු හරි ගියා" කියලා. හැබැයි ඒක ඇත්තටම ඇසේ සුද ඇති වීමේ ලක්ෂණයක් මිසක් සුව වීමක් නෙවෙයි.
එතකොට විසඳුම මොකක්ද?
වයසත් එක්ක පෙනීම වෙනස් වෙන නිසා, සාමාන්යයෙන් අවුරුදු 2කට සැරයක් වගේ ඇස් පරීක්ෂා කරලා කණ්ණාඩි වල පවර් (Power) එක අලුත් කරගන්න වෙනවා.
නැහැ, මේක හැමවෙලේම (දිගටම) දාගෙන ඉන්න ඕනෙ නැහැ. ඒක තමයි මේකේ තියෙන විශේෂත්වය.
හතළිස් ඇඳිරිය (Presbyopia) කියන්නේ ළඟ පෙනීමේ දෝෂයක් විතරක් නිසා, ඔයාට කණ්ණාඩි අවශ්ය වෙන්නේ ළඟ තියෙන වැඩක් කරන වෙලාවට විතරයි.
මෙන්න මේ වගේ අවස්ථාවලදී විතරක් පාවිච්චි කළාම ඇති:
පොත් හෝ පත්තර කියවන විට.
ෆෝන් එක පාවිච්චි කරන විට.
අකුරු ලියන විට.
මහන විට හෝ අත්කම් වැඩ කරන විට.
කෑම පිසින විට (කුළුබඩු වර්ග වගේ පොඩි දේවල් බලන්න ඕනෙ නම්).
ඇයි දිගටම දාන්න ඕනෙ නැත්තේ?
ඔයාට හතළිස් ඇඳිරිය විතරක් තියෙනවා නම්, ඔයාගේ දුර පෙනීම (ඈත තියෙන පාර, ගස්කොළන්, ටීවී එක) සාමාන්ය විදිහටම පැහැදිලිව පෙනෙනවා. ඒ නිසා ඇවිදින කොට හෝ දුර බලන කොට කණ්ණාඩි දාන්න අවශ්ය නැහැ.
හැබැයි මෙන්න මේ කරුණු දෙකත් පොඩ්ඩක් මතක තියාගන්න:
ද්විනාභි කාච (Bifocal Lenses): කෙනෙකුට දුර පෙනීමේ දෝෂයකුත් (දුරදෘෂ්ටිකතාවය හෝ අවිදුරදෘෂ්ටිකතාවය) තියෙනවා නම්, එයාට දුර බලන්නත් ළඟ බලන්නත් දෙකටම එකම කණ්ණාඩිය පාවිච්චි කරන්න වෙනවා. එතකොට තමයි ඒක දිගටම දාගෙන ඉන්න වෙන්නේ.
පළඳින්නේ නැතිව හිටියොත්: ළඟ වැඩ කරද්දී කණ්ණාඩි නොදා හිටියොත් ඇසට ලොකු වෙහෙසක් (Eye strain) දැනෙනවා. ඒකෙන් හිසරදය වගේ දේවල් ඇති වෙන්න පුළුවන්.
