SmartGen ICT with Damith

SmartGen ICT with Damith Where Technology Meets Smart Learning

Primary Key එකයි Foreign Key එකයි අතර වෙනස විනාඩියෙන් අඳුනගමු! 🔑📊Database එකක තියෙන Tables එකිනෙක සම්බන්ධ කරන්න (Relatio...
20/08/2026

Primary Key එකයි Foreign Key එකයි අතර වෙනස විනාඩියෙන් අඳුනගමු! 🔑📊

Database එකක තියෙන Tables එකිනෙක සම්බන්ධ කරන්න (Relationship හදන්න) සහ Data වෙන් කරලා අඳුනගන්න මේ Keys දෙක මාරම වැදගත්!

🆔 Primary Key (අනන්‍යතාවය පෙන්වන ID එක):

මේක හරියට "ඔයාගේ ජාතික හැඳුනුම්පත් අංකය (NIC) හෝ Index Number එක" වගේ!

Table එකක තියෙන සෑම Record එකක්ම (පේළියක්ම) එකිනෙකෙන් වෙන් කරලා අඳුනගන්න භාවිතා කරන ප්‍රධානම Field එක.

💡 ලක්ෂණ:
• Unique විය යුතුයි (දෙන්නෙක්ට එකම ID එක තියෙන්න බෑ).
• Null විය නොහැක (කිසිම වෙලාවක හිස්ව තියන්න බෑ).
• එක Table එකකට තියෙන්නේ එක Primary Key එකයි.

🔗 Foreign Key (වෙනත් Table එකකට යන පාලම):

මේක හරියට "වෙනත් Table එකක Primary Key එක, අලුත් Table එකකට අරන් ඇවිත් එකතු කිරීම" වගේ!

Tables දෙකක් අතර සම්බන්ධතාවයක් (Relationship) ගොඩනගන්න භාවිතා කරන්නේ මෙයා තමයි.

💡 ලක්ෂණ:
• වෙනත් Table එකක Primary Key එකක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.
• Duplicate විය හැක (එකම අගය කීප පාරක් එන්න පුළුවන්).
• Tables දෙක අතර Data වල නිවැරදිභාවය (Referential Integrity) රකිනවා.

🎯 සරලවම:
• Primary Key කියන්නේ තමන්ගේ Table එක ඇතුළේ ප්‍රධාන ID එක!
• Foreign Key කියන්නේ වෙන Table එකක් එක්ක Connect වෙන්න දාන Link එක!

HDD එකයි SSD එකයි අතර වෙනස විනාඩියෙන් අඳුනගමු! 💽⚡Computer එකේ දත්ත ස්ථිරව ගබඩා කරන්න (Secondary Storage) අපි භාවිතා කරන ...
19/08/2026

HDD එකයි SSD එකයි අතර වෙනස විනාඩියෙන් අඳුනගමු! 💽⚡

Computer එකේ දත්ත ස්ථිරව ගබඩා කරන්න (Secondary Storage) අපි භාවිතා කරන ප්‍රධානම Hard Drive වර්ග 2 තමයි HDD සහ SSD කියන්නේ. මේ දෙකේ වෙනස අඳුනගමු!

⚙️ HDD (Hard Disk Drive - කරකැවෙන තැටිය):

මේක හරියට "පරණ සින්දු ප්ලේ කරන Gramophone / Cassette එකක්" වගේ!

මේක ඇතුළේ කැරකෙන චක්‍රයක් (Magnetic Platter) සහ දත්ත කියවන head එකක් (Read/Write Head) තියෙනවා. Mechanical කොටස් තියෙන නිසා මේක වැඩ කරද්දී පොඩියට සද්දයක් එනවා.

💡 ලක්ෂණ:
• Speed එක අඩුයි (Read/Write slow).
• mechanical කොටස් තියෙන නිසා වැටුණොත් ලේසියෙන් ඩැමේජ් වෙනවා.
• මිල ගණන් අඩුයි (Large Capacity at Low Cost).

🚀 SSD (Solid State Drive - ඉලෙක්ට්‍රොනික් චිප් එක):

මේක හරියට "අපේ Pen Drive එකක් නැත්නම් SD Card එකක්" වගේ!

මේක ඇතුළේ කිසිම කැරකෙන කොටසක් නෑ. දත්ත සේරම Store වෙන්නේ Flash Memory Chips (Microchips) ඇතුළේ.

💡 ලක්ෂණ:
• Mārāma Fast (Computer එක Seconds ගානෙන් On වෙනවා).
• Shock-resistant (වැටුණත් ඩැමේජ් වෙන්නේ නෑ).
• Silent & Power efficient (සද්ද නෑ, Battery බහිනවා අඩුයි).
• මිල ගණන් ටිකක් වැඩියි.

🎯 සරලවම:
• HDD කියන්නේ Mechanical කොටස් තියෙන Slow, නමුත් ගණන් අඩු Disk එක!
• SSD කියන්නේ Chips වලින් වැඩ කරන Super-Fast Modern Drive එක!

Static සහ Dynamic Web Pages අතර වෙනස විනාඩියෙන් අඳුනගමු! මූලාශ්‍ර කේත (Source Code) සහ පරිශීලකයාට (User) පෙනෙන විදිය අනු...
17/08/2026

Static සහ Dynamic Web Pages අතර වෙනස විනාඩියෙන් අඳුනගමු!

මූලාශ්‍ර කේත (Source Code) සහ පරිශීලකයාට (User) පෙනෙන විදිය අනුව Web Pages ප්‍රධාන කොටස් 2කට බෙදෙනවා. මේ දෙකේ වෙනස අඳුනගමු!

🖼️ Static Web Pages (වෙනස් නොවෙන මුද්‍රිත පෝස්ටරය):

මේවා හරියට පාරේ අලවලා තියෙන "මුද්‍රණය කරපු පෝස්ටරයක්" වගේ.

කවුරු බලන්න ආවත්, කී පාරක් බැලුවත් පෙනෙන්නේ එකම තොරතුරු ටිකමයි. User ට වෙනස්කම් කරන්න බෑ.

💡 ලක්ෂණ:
• HTML / CSS විතරක් භාවිතා කර හදයි.
• Server එකේ වෙනම Process වෙන්නේ නැත (Fast loading).
• Content එක වෙනස් කරන්න නම් Source code එකම Edit කරන්න ඕන.
💡 උදාහරණ: කුඩා ව්‍යාපාරික වෙබ් අඩවි, Company Portfolio, About Us pages.

🎮 Dynamic Web Pages (සෑම මොහොතකම වෙනස් වෙන Smart Display එක):

මේවා හරියට "Smart TV එකක් හෝ Social Media feed එකක්" වගේ!

බලන කෙනා අනුව (User login), වෙලාව අනුව හෝ දෙන Inputs අනුව එකිනෙකාට පෙනෙන තොරතුරු වෙනස් වෙනවා.

💡 ලක්ෂණ:
• Databases (MySQL) සහ Server-side languages (PHP, Python) භාවිතා කරයි.
• User Interactivity එක මාරම වැඩියි.
• Database එකෙන් Data අරන් එසැනින් (Real-time) වෙනස් වී පෙනෙයි.
💡 උදාහරණ: Facebook, YouTube, Online Shopping Sites (Daraz).

🎯 සරලවම:
• Static කියන්නේ හැමෝටම එක විදියට පෙනෙන වෙනස් නොවෙන Web Page!
• Dynamic කියන්නේ User සහ Database එක අනුව එසැනින් වෙනස් වෙන Web Page!

Data (දත්ත) සහ Information (තොරතුරු) අතර වෙනස විනාඩියෙන් අඳුනගමු! ICT වල මූලිකම පාඩමේදී හමුවෙන Data සහ Information කියන්...
16/08/2026

Data (දත්ත) සහ Information (තොරතුරු) අතර වෙනස විනාඩියෙන් අඳුනගමු!

ICT වල මූලිකම පාඩමේදී හමුවෙන Data සහ Information කියන්නේ දෙකක්! මේ දෙකේ වෙනස අපි Cake එකක් හදන උදාහරණයෙන් තේරුම් ගමු.

🌾 Data / දත්ත (අමුද්‍රව්‍ය - Raw Facts):

මේවා හරියට Cake එකක් හදන්න ගන්න "පිටි, සීනි, බිත්තර, බටර්" වගේ!

සකස් නොකළ (Unprocessed), කිසිම තේරුමක් නැති අමුද්‍රව්‍ය. එක පාරක් දැක්කම අපිට යම් තීරණයකට එන්න බෑ.

💡 උදාහරණ: 45, 80, 62, "කමල්" (නිකන්ම තියෙන ඉලක්කම් හෝ වචන)

🎂 Information / තොරතුරු (තැම්බූ කේක් එක - Processed Data):

මේවා හරියට අර අමුද්‍රව්‍ය ටික එකතු කරලා, අනලා, අවන් එකේ දාලා හදාගත්ත "රස කේක් එක" වගේ!

දත්ත සකස් කරලා (Processing), අපිට තේරුමක් ගන්න පුළුවන් විදියට හදාගත්ත ප්‍රතිදානය (Output).

💡 උදාහරණ: "කමල්ගේ වාර විභාගයේ ICT ලකුණු එකතුව 80යි." (තේරුමක් තියෙන වාක්‍යයක්)

🎯 සරලවම:
• Data කියන්නේ සකස් නොකළ අමුද්‍රව්‍ය!
• Information කියන්නේ Process කරලා හදාගත්ත තේරුමක් තියෙන ප්‍රතිදානය!

AND Gate එකයි OR Gate එකයි පටලවගන්නේ නැතුව විනාඩියෙන් අඳුනගමු!Logic Gates පාඩමේදී ප්‍රධානම ද්වාර දෙක තමයි AND සහ OR කියන...
14/08/2026

AND Gate එකයි OR Gate එකයි පටලවගන්නේ නැතුව විනාඩියෙන් අඳුනගමු!

Logic Gates පාඩමේදී ප්‍රධානම ද්වාර දෙක තමයි AND සහ OR කියන්නේ. මේ දෙකේ Output එක (1 ද 0 ද කියන එක) තීරණය වෙන්නේ Inputs ලැබෙන විදිය අනුවයි!
AND Gate ("දෙන්නම ආවොත් විතරයි" - ගුණ කිරීම):මේක හරියට "අම්මයි තාත්තයි දෙන්නම හා කිව්වොත් විතරක් ගමන යන්න දෙනවා" වගේ වැඩක්!AND gate එකක Output එක 1 (True) වෙන්න නම්, ලැබෙන Inputs හැම එකක්ම 1 වෙන්නම ඕන. එකක් හරි 0 වුණොත් Output එක 0 වෙනවා.💡 මතක තියාගන්න ලේසි ක්‍රමය:ගුණ කිරීම වගේ ($1 \times 1 = 1$, අනිත් හැම වෙලාවෙම 0)

OR Gate ("එක්කෙනෙක් හිටියත් ඇති" - එකතු කිරීම):මේක හරියට "අම්මා හෝ තාත්තා දෙන්නගෙන් එක්කෙනෙක් හා කිව්වත් ඇති" වගේ!Inputs වලින් ඕනෑම එකක් 1 වුණොත් Output එක 1 වෙනවා. Output එක 0 වෙන්නේ Inputs සේරම 0 වුණොත් විතරයි!💡

මතක තියාගන්න ලේසි ක්‍රමය:එකතු කිරීම වගේ ($0 + 0 = 0$, අනිත් හැම වෙලාවෙම 1)🎯 සරලවම:• AND කියන්නේ "සෑම එකක්ම 1 විය යුතුයි"!• OR කියන්නේ "අවම එකක් 1 වුවත් ප්‍රමාණවත්"

!

Bus Topology එකයි Star Topology එකයි පටලවගන්නේ නැතුව Exam එකට ලියමු! Computer Network එකක තියෙන Computers එකිනෙකට සම්බන්...
14/08/2026

Bus Topology එකයි Star Topology එකයි පටලවගන්නේ නැතුව Exam එකට ලියමු!

Computer Network එකක තියෙන Computers එකිනෙකට සම්බන්ධ කරන හැඩය (සැලසුම) අපි Network Topology එකක් කියලා හඳුන්වනවා. ඒ අතරින් බහුලවම අහන ප්‍රධානම 2ක් මෙන්න!

🛣️ Bus Topology (ප්‍රධාන පාරේ යන බස් එක):
මේක හරියට එකම ප්‍රධාන පාරක් (Main Cable / Backbone) දිගේ ගෙවල් පේළියට තියෙනවා වගේ. සේරම Computers එකම main cable එකකට සම්බන්ධ වෙලා තියෙන්නේ.
⚠️ අවාසිය: ප්‍රධාන කේබල් එක මැදින් කැඩුණොත් (Backbone failure), මුළු ජාලයම සම්පූර්ණයෙන්ම වැඩ කරන්නේ නැතුව යනවා!

🎡 Star Topology (මැද තියෙන සූම් ලයිට් එක):
මේක හරියට මැද තියෙන Central Hub/Switch එකකට (කේන්ද්‍රයට) අනිත් හැම Computer එකක්ම වෙන් වෙන්ව සම්බන්ධ වෙලා තියෙනවා වගේ. (තරුවක හැඩයට).
✅ වාසිය: එක Computer එකක කේබල් එකක් කැඩුණත්, අනික් Computers ටික කිසිම බාධාවක් නැතුව වැඩ කරනවා!

සරලවම: Bus වලදී සේරම ඉන්නේ එකම Wire එකක! Star වලදී සේරම සම්බන්ධ වෙන්නේ මැද තියෙන Switch එකට! 🎯

Volatile සහ Non-Volatile Memory පටලවගන්නේ නැතුව Exam එකට ලියමු! Computer එකක දත්ත තාවකාලිකව සහ ස්ථිරව තියාගන්න Memory වර...
13/08/2026

Volatile සහ Non-Volatile Memory පටලවගන්නේ නැතුව Exam එකට ලියමු!

Computer එකක දත්ත තාවකාලිකව සහ ස්ථිරව තියාගන්න Memory වර්ග දෙකක් භාවිතා වෙනවා. මේ දෙකේ ලොකුම වෙනස තියෙන්නේ Power (විදුලිය) තියෙනකම් විතරද මේවා මතක තියාගන්නේ? කියන එක උඩ!

🧹 Volatile Memory (කරන්ට් එක ගියොත් මකී යන "කළු ලෑල්ල"):
මේක හරියට Class එකේ තියෙන කළු ලෑල්ල (Blackboard) වගේ. ලෑල්ලේ මොනවා හරි ලියල තියෙද්දී Light එක නිවා දැම්මොත් (Computer එක Off වුණොත්) ලෑල්ලේ ලියපු සේරම මකලා අයින් වෙනවා. එතන එක දත්තයක්වත් ඉතුරු වෙන්නේ නෑ!
💡 උදාහරණ: RAM (Random Access Memory), Cache Memory

📖 Non-Volatile Memory (සදාකාලිකව සටහන් වෙන "පොත"):
මේක හරියට ඔයාගේ ICT Note Book එක වගේ. Light ගියත්, ෂොප් එක වහලා ගෙදර ගියත් පොතේ ලියපු දේවල් මකී යන්නේ නෑ නේද? Computer එක Off කළත් මේකේ තියෙන Data ඒ විදියටම සුරක්ෂිතව තියෙනවා.
💡 උදාහරණ: ROM, Hard Disk (HDD/SSD), Flash Drives, Pen Drives

සරලවම: Volatile කියන්නේ Power එක නැති වුණ ගමන් Data ටික Delete වෙන තාවකාලික මතකය! Non-Volatile කියන්නේ Power එක ගියත් Data ඉතුරු වෙන ස්ථිර මතකය! 🎯

Lossy සහ Lossless Compression අතර වෙනස විනාඩියෙන් අඳුනගමු! Computer එකේ File එකක Size එක (MegaBytes) අඩු කරන්න අපි Compr...
12/08/2026

Lossy සහ Lossless Compression අතර වෙනස විනාඩියෙන් අඳුනගමු!

Computer එකේ File එකක Size එක (MegaBytes) අඩු කරන්න අපි Compression (සංකෝචනය) භාවිතා කරනවා. හැබැයි මේක කරන ප්‍රධාන ක්‍රම 2ක් තියෙනවා!

✂️ Lossy Compression (අනවශ්‍ය දේවල් කපලා අයින් කරන ක්‍රමය):
මේක හරියට Travel bag එකට ඇඳුම් අසුරද්දී ඉඩ මදි නිසා, ඕන නැති පරණ ඇඳුම් ටිකක් විසි කරලා බෑග් එක වහනවා වගේ. මේ ක්‍රමයේදී File එකේ Size එක ගොඩක්ම අඩු වෙනවා, හැබැයි Original Quality එකෙන් පොඩි ප්‍රමාණයක් සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වෙනවා (ආපසු ගන්න බෑ).
💡 භාවිතය: MP3 (Songs), JPEG (Photos), MP4 (Videos)

🧳 Lossless Compression (නමලා ලස්සනට අසුරන ක්‍රමය):
මේක හරියට ඇඳුම් කිසිම දෙයක් විසි කරන්නේ නැතුව, හොඳට නමලා, හිර කරලා බෑග් එකේ ඉඩ ඉතුරු කරගන්නවා වගේ. මේකෙන් Quality එක චුට්ටක්වත් නැති වෙන්නේ නෑ! Unzip කරපු ගමන් Original File එක ඒ විදියටම ආපසු ලැබෙනවා.
💡 භාවිතය: ZIP, RAR, PNG (High Quality Images), Text Documents

සරලවම: Lossy වලදී Quality එක පොඩ්ඩක් කැපෙනවා! Lossless වලදී Quality එක 100%ක්ම ආරක්ෂා වෙනවා!

12/08/2026

Part 11 NOT

12/08/2026

Part 10 NOR Gate

Address

Welimada Town

Telephone

+94740916792

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when SmartGen ICT with Damith posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share