02/09/2025
🔹 Хас хээний утга 🔹
Хас бол Монголын эртний соёл, билэгдэл, ертөнцийн жам, цаг хугацаа, орон зайн хөдөлгөөнийг илэрхийлэгч ариун тэмдэг. Тэр нь дан ганц гоёл чимэглэл бус байгаль, огторгуйн хөдөлгөөнийг дүрсэлсэн гүн утгатай бэлгэдэл юм. Монголчуудын хувьд онцгой ач холбогдолтой. Хасны уг сурвалж нь огторгуйн хөдөлгөөн, байгалийн жам ёсны давтагдал, төрөх–үхэхийн эргэлт, тэлэх–хумихын тэнцвэр зэрэг үзэл санаатай шууд холбоотой.
Монголчууд хасыг эр, эм гэсэн хоёр үндсэн чиглэлд ангилж, тэнгэр газар, амьдрал үхэл, сайн муу, өгөх авах гэх хоёрын эсрэг тэсрэгийг илэрхийлэх зүй тогтлыг ойлгож иржээ.
✨ Хасны үүсэл
• Анх оддын хөдөлгөөн, улирал солигдох, өдрийг шөнийн эргэлт зэргийг олж харснаас улбаалан бий болсон.
• Энэ нь дэлхий, нар, сарны эргэлт болон тэнгэрийн жам ёсны хөдөлгөөнийг дүрсэлдэг.
✨ Хасны төрөл
1. Тэгш хас – Хамгийн түгээмэл, эерэг эрч хүчийг төлөөлдөг.
2. Дэгрээ хас – Илүү хөдөлгөөнтэй, үйл явцыг дүрсэлсэн, эргэлттэй шинж чанартай.
👉 Чиглэлээс нь хамаарч:
• Нар зөв эргэлттэй бол (баруун тийш эргэх) → Эр хас гэж нэрлэнэ.
• Нар буруу эргэлттэй бол (зүүн тийш эргэх) → Эм хас гэж нэрлэнэ.
✨ Хасны билэгдэл
• Эр хас – Эерэг хүч, тэлэлт, хөдөлгөөн, дэлгэрэлт.
• Эм хас – Тайвшрал, тогтвортой байдал, буцаах, хураах.
Хасны хэрэглээ
• Бөөгийн зан үйлд: Тэнгэр, газар, огторгуйг холбох ариун тэмдэг болгон ашигладаг.
• Уран барилга, гоёл чимэглэлд: Энергийн урсгалыг зөв чиглүүлэх, хамгаалах билгэдэл.
• Өрхийн хэрэглээ, ахуйд: Эв нэгдэл, аз хийморь, элбэг дэлбэг байдлыг дууддаг.
• Төрийн бэлгэдэлд: Монгол төрийн сүлд, туг, тамган дээр ашиглагддаг нь улс үндэстний мөнх оршихуйг бэлгэддэг.
🔹 Хасны гол утга нэгтгэвэл
• Тэнгэр, газар, хүн гурвын холбоо.
• Цаг хугацаа, орон зай, хөдөлгөөн, эргэлт.
• Өгөөж, буян заяа, хамгаалалт, хөгжил.
• Эр (тэлэлт) ба эм (хумих) хүчний зохицол.
✨ Өөрөөр хэлбэл, Хас бол Монголын ахуй, соёл, итгэл үнэмшлийн тэнгэрийн нууц түлхүүр гэж хэлж болно.
Хас бол өгөх ба авах, тэлэх ба хумих, төрөх ба үхэх, гэрэл ба сүүдэр гээд хоёрын зохицол, жам ёсыг илэрхийлдэг учраас амьдралын бүхий л эргэлт, үйл явцыг багтаасан гүн гүнзгий утгатай.
Эмэгтэй хүний хувьд хас хэрэглэхдээ эм хасны хамгаалах чанарыг түшиглэдэг. Учир нь эм хас бол шингээх, тогтоох, хураах, хамгаалах үйлдэлтэй.
🔹 Эмэгтэй хүний хамгаалалтад тохиромжтой хас
1. Эм хас (нар буруу буюу зүүн тийш эргэх)
• Сөрөг энерги, атаа жөтөө, хараал жатгалыг шингээж, буцаах хүчтэй.
• Эм хүний зөөлөн, дотоод хамгаалах эрчимтэй нийцдэг.
2. Хайрцагт эм хас
• Хүрээтэй, дотор нь хас эргэж байдаг учраас хил хамгаалалт мэт үйлчилнэ.
• Өөрийгөө болон гэр бүлээ гадны муу муухайгаас хамгаалах бэлгэдэлтэй.
3. Хүрээт эм хас
• Гадна хүрээ нь хор уршгийг хааж тогтоох утгатай.
• Хүмүүсийн атаа жөтөө, хар муу сэтгэлийг өөр дээрээ шингээлгүй хааж үлдээнэ.
4. Хурах эм хас
• Энерги хадгалж, өөрийн дотоод хүчээ тогтвортой байлгах.
• Ядарч сульдах, бусдын энергид хэт автахгүй байхад тусална.
Тэгэхээр эмэгтэй хүн хамгаалалт хийхдээ:
• Зүүн тийш эргэх (эм хас)
• Хүрээтэй, хайрцагт эсвэл хурах хэлбэртэй хасыг сонговол хамгийн тохиромжтой.
Copy