22/02/2025
SOJA DA SOJA: MANYAN DARUSSAN DAKE CIKIN LITTAFIN 'A JOURNEY IN SERVICE' NA TSOHON SHUGABAN ƘASA IBRAHIM B. BAGANGIDA
SADIQ TUKUR GWARZO
Littafin 'A Journey in Service' ya faro ne da tarihin rayuwa da aikin Janar Ibrahim Badamasi Babangida, tsohon shugaban mulkin soja na Najeriya. Littafin yayi bayanin gwagwarmayar rayuwarsa tun daga ƙuruciyarsa a Minna da Wushishi, zuwa lokacin da ya fara aikin soja, har zuwa yadda ya zama ɗaya daga cikin muhimman shugabanni a harkokin mulkin Najeriya. Babangida ya yi nazari kan rawar da ya taka a lokutan da s**a kasance masu muhimmanci a tarihin Najeriya, ciki har da aiwatar da gyaran tattalin arziki, da ƙirƙirar sababbin jihohi, da kuma ƙoƙarin mayar da Najeriya zuwa mulkin farar hula, wanda aka fi tunawa da soke zaɓen shugaban ƙasa na 12 ga Yuni, 1993.
Har ila yau, littafin ya shiga cikin rayuwarsa ta sirri, ilimin sojarsa, da kuma dangantakar da ta tsara aikinsa, tare da tunanin rayuwarsa ta bayan murabus musamman kan haɗin kai da da hidimtawa ƙasa.
Manyan Darussa Masu Muhimmanci daga cikin littafin
1. Kaɗaitakar Jagorori: Farashin Shugabanci
Labarin Babangida ya bayyana yadda ƙarfin iko, duk da cewa yana ba da izini da tasiri, yake kuma haifar da kaɗaici. A matsayin shugaban mulkin soja na Najeriya, Babangida ya yɗtsinci kansa a yanayin daya nesanta shi daga abokanansa, musamman bayan yanke shawarwari masu rikitarwa k**ar misalin aiwatar da shirye-shiryen daidaita tattalin arziki da soke zaɓen shugaban ƙasa na 1993.
Muhimmin Darasi:
Shugabanni sau da yawa suna tsintar kawunansu cikin kaɗaici a yayin da suke mulki, musamman lokacin da s**a yanke shawarar da ba mabiyansu ba su so ba. Gaskiyar shugabanci wani lokaci tana buƙatar sadaukar da alaƙar ƙashin kai don abin da ake ganin shine mafi alheri ga ƙasa.
2. Cin Amana Daga Masu Amana: Raunin Aminci
A duk tsawon aikinsa, Babangida ya fuskanci cin amana daga wadanda s**a fi kusa da shi – abokai na gari da abokanan aiki – waɗanda s**a bar shi a lokutan matsin lamba na siyasa, ko s**a yi ƙoƙarin raunana ikonsa don amfanin kansu. Daga cikin misalai akwai yadda ya cire gwamnatin Muhammadu Buhari a 1985, alhali a baya yayi matuƙar tallafa mata, hakan yana nuna yadda dangantakar siyasa ke iya sauyawa saboda bambancin hangen nesa.
Muhimmin Darasi:
Aminci a siyasa da shugabanci yakan dogara ne da yanayi. Waɗanda s**a fi kusa da shugaba na iya zama barazanar da ta fi tsanani idan burin kansu ya saɓawa burin jama'a.
3. Nauyin Rashin cika alƙawari: Soke Zaɓen 12 ga Yuni (June 12)
Soke zaɓen shugaban ƙasa na 1993 ya kasance muhimmin lokaci a shugabancin Babangida. Ya yi alkawarin miƙa mulki zuwa ga farar hula amma daga ƙarshe ya soke zaɓen da Moshood Abiola ya yi nasara a kai. Wannan matakin ya janyo rikici da zarge-zargen cin amana ga burin dimokiraɗiyyar Najeriya.
Muhimmin Darasi:
Cin amanar jama'a tana da sak**ako mai ɗorewa. Hasashen cin amana yana wuce lokacin mulkin shugaba, hakan kuma ke bayyana yadda tarihi zai tuna da wannan shugaban.
4. Iko Kamar Wuka ce mai baki biyu Biyu: Mulki da kuma Nauyin shugabanci
Gyare-gyaren Babangida, ciki har da haɗin gwiwarsa da IMF da aiwatar da Shirye-shiryen Daidaita Tattalin Arziki (SAP), sun kasance da kyakkyawar niyya don gyara lamurran tattalin arzikin Najeriya. Duk da haka, waɗannan gyare-gyare sun haifar da wahala ga yawancin 'yan Najeriya kuma an ɗauka cewa matakan suna amfanar da 'yan ƙalilan masu iko ne kaɗai.
Muhimmin Darasi:*
Shugabanci yana ɗauke da nauyin yanke shawarwari masu wuya musamman wajen tabbatar da cewa mafi yawan mabiya ne suke amfanuwa daga shawarwarin. Sai dai Rashin daidaitawa a wannan bangare na iya haifar da zarge-zargen son kai ko zalunci ga wannan shugaban.
5. Damalmala Tsarin Iko: Bayar da Kulawa ga ruwayoyin siyasa
Ɗaya daga cikin matakai masu cike da rikici da Babangida ya ɗauka shi ne ƙirƙirar jam'iyyun siyasa guda biyu da gwamnati ta tallafa wa wato 'National Republican Convention (NRC) da Social Democratic Party (SDP), da nufin kafa tsarin jam'iyyu biyu. Duk da cewa an ƙirƙiri tsarin ne don tallafawa tsarin dimokiraɗiyya, amma kuma masu s**ar lamari sun ɗauki wannan a matsayin hanyar tarnaƙi ga tafarkin siyasa tare da jange aukuwar samun sahihiyar adawa.
Muhimmin Darasi:
Shigar da ƙarfin iko ta hanyar tsarin siyasa da yadda ake sarrafa tsarin zai iya haifar da matsala, hakan yana janyo zarge-zargen mulkin k**a karya. Gaskiyar shugabanci tana buƙatar bayar da dama ga abokan adawa da kuma karfafa gasa ga ƴan siyasa domin samun nasarar mai gaskiya.
6. Gado Ya Fi Tsawon Lokacin Mulki: Kowanne Mulki yana da iyaka
Murabus ɗin Babangida a 1993, bayan matsin lamba na siyasa, ya nuna muhimmin darasi: duk kuwa da iko da shugaba ke da shi, lokacinsa a ofis na ɗan lokaci ne. Duk da haka, shawarar da ya yanke – ko ta zama mai kyau ko akasin haka – itace ke fayyace yadda tarihi zai tinƙa tunawa da shi.
Muhimmin Darasi:
Tasirin tafarkin shugabanci baya dogara ne akan tsawon lokacin da shugaba yayi a mulki , amma yana dogara akan gaskiyar ayyukansa da tasirin da za su yi wa makomar ƙasa a dogon lokaci.
7. Haɗin Kan Ƙasa da Bukatun Yankuna: Daidaito da Juna
A tsawon mulkinsa, Babangida ya yi ƙoƙari don tabbatar da haɗin kan Najeriya duk da ƙalubalen yankuna da bambancin kabila. Ƙirƙirar sababbin jihohi 13 a ƙarƙashin jagorancinsa an yi ne da nufin tallafawa haɗin kai, amma wasu sun fassara hakan a matsayin hanyar ƙarfafa iko na siyasa.
Muhimmin Darasi:
Haɗin kan ƙasa yana buƙatar daidaituwa tsakanin bai wa kabilu da yankuna dama da kuma kaucewa taruwar muƙaman iko a ɓangare ɗaya, wanda hakan zai iya ware wasu yankuna ko kabilu.
