20/02/2023
Heeft u last van muizen? Wij hebben worteldoek slangen op voorraad 100 of 200 meter. Diameter tot 30 cm of 45 cm. Vraag naar de mogelijkheden voor andere maten.
Pompen en verzuipen: land onder water tegen muizen.
De pomp van Albert Postma (zet het land van zijn broer Cor binnen een uur onder water.
âAs wy der no net by binne,
is de earste gerssnede ferlernâ
WOUDSEND Na grote uitbraken in 2014 en 2019 lijkt 2023 weer een goed muizenjaar te worden. Boeren in de omgeving van Hommerts en Woudsend zetten hun weides vast onder water.
Jan Ligthart
Een doorweekte muis kruipt uit een holletje in het grasland van boer Cor Postma in Koufurderrige. Even daarvoor heeft hij samen met zijn broer Albert Postma uit Tjerkgaast een groot deel van het land onder water gezet. Ze doen dat met een pomp die per uur 1000 kuub water kan uitbraken.
De gebroeders Postma zijn niet de eerste melkveehouders die hun weides al vroeg in het jaar onder water zetten om de vele muizen in en onder het land te verdrinken. Veehouders in onder meer Yndyk, Woudsend, Lemmer en Langweer gingen hen al voor.
Grote muizenkolonies graven gangen onder de zode en vreten ook het land van Cor Postma kaal. âAs wy der no net by binne, is de earste gerssnede ferlernâ, zegt zijn broer Albert Postma. ,,Foarige kear hawwe wy tsientĂ»zenen euroâs oan skea hĂąn.â De zachte winter zorgt voor hoge aantallen veldmuizen in met name het zuiden van Friesland. Dat heeft Eddy Wymenga, van het ecologisch onderzoeksbureau Altenburg en Wymenga wel verrast. In het najaar zag hij vooral rond SuwĂąld en in het LeechlĂąn de aantallen groter worden. ,,Mar dat wie hiel lokaal.â
Normaal piekt de stand in oktober en neemt het aantal muizen in maart weer af. Dat het nu anders is, kan te maken hebben met het uitzonderlijk warme en droge najaar. ,,Benammen yn novimber en desimber is it hurd gien. Hiel bysĂ»nder dat der ein winter noch safolle mĂ»zen binne.â
2014 en 2019 waren bijzonder goede jaren voor de veldmuizen. Zo goed dat er in die jaren sprake was van een grote muizenplaag in de provincie. Dat 2023 of 2024 weer een muizenpiekjaar gaat worden, past volgens Wymenga in de natuurlijke cyclus van de veldmuis, waarbij pieken en dalen elkaar om de twee tot vijf jaar afwisselen. ,,It wie dus te ferwachtsjen dat der dit jier mear aktiviteit wĂȘze soe. Dat is hiel gebrĂ»klik.â
Of het piekjaar leidt tot een plaag of uitbraak hangt volgens Wymenga vooral van de weersomstandigheden af. Zo kreeg de populatie veldmuizen al een optater door de hevige regenval in de eerste helft van januari. Een uitbraak is volgens de onderzoeker lastig te voorspellen.
Dat zegt ook roofvogel- en uilenonderzoeker Lydia Barkema. ,,Het enige wat we vast kunnen stellen is dat er meer activiteit is dan de afgelopen drie jaren.â En dat is goed nieuws voor veldmuizeneters als uilen, roofvogels en zilverreigers. Ook vossen en dassen profiteren.
Barkema noemt het dan ook zorgelijk dat boeren nu al het land onder water zetten. Vooral voor velduilen, omdat die op de grond in het grasland broeden. ,,In 2019 vonden we het eerste nest met eieren in maart. Daar gaat ook nog een baltsperiode aan voorafâ, zegt Barkema. ,,Als er om de haverklap water op het land ligt, wordt het voor de velduil onmogelijk om daar te broeden.â
De komende weken houden de onderzoekers in de gaten of de velduilen al aan het baltsen zijn. Aan het begin van de broedtijd doen ze dat door rond de schemering hoog in de lucht te cirkelen en al klappend met hun vleugels naar beneden te duiken.
Volgens Barkema konden boeren in 2019 aanspraak maken op een goede vergoeding als ze het gras voor broedende velduilen lieten staan. ,,We willen met de provincie kijken of dat dit jaar ook weer kan.â
Terug naar de weide in Koufurderrige. De pomp van Albert Postma zet het land van zijn broer Cor binnen een uur onder water. Hij kocht het bevloeisysteem na de muizenplaag in 2019. De pomp is niet alleen effectief tegen de muizen. In droge perioden kan dit systeem ook zorgen voor voldoende aanbod van vers gras.
De muizen verdrinken in het ondergrondse gangenstelsel of zoeken een uitweg naar boven. Het duurt niet lang of de eerste meeuwen melden zich boven het weiland om de kadavers op te vreten.
De broers Postma hebben het land pas in april weer nodig, maar kiezen er bewust voor om het nu al onder water te zetten. ,,Wy binne der betiid by. It is potferdikke noch mar febrewarisâ, zegt Albert. ,,As wy gelok hawwe drĂ»get it gau op en herstelt it gers him.â
Naast de zachte winter wijten de twee boeren de muizenplaag ook aan de strenge mestmaatregelen. ,,Der mei hieltyd minder keunstmest en stront op. Dat befoarderet it klimaat foar de bistjes.â
Er is hun alles aan gelegen om een muizenplaag als in 2014 en 2019 te voorkomen. Toen waren de broers nog niet ervaren, grappen ze. ,,No witte wy wol wat wy dwaan moatte.
LC 20 Februari