Czas Kultury

19/09/2026

„Polskie kino staje się coraz mniej polskie – staje się światowe” – pisze Michał Piepiórka, przyglądając się programowi 51. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.

Połowę tegorocznego Konkursu Głównego stanowią filmy historyczne. Obok powrotów do przeszłości pojawiają się wizje przyszłości oraz współczesne opowieści o różnicach klasowych, dorastaniu i poszukiwaniu własnego miejsca.

Z tego przeglądu wyłania się obraz kina, które coraz śmielej angażuje zagranicznych aktorów, mówi wieloma językami i szuka międzynarodowej publiczności. Wciąż jednak powraca do pytań o polską historię i tożsamość, coraz częściej oglądanych z nowej perspektywy.

Festiwal Polskich Filmów Fabularnych odbędzie się w Gdyni 21–26 września.

Cały artykuł Michała Piepiórki „W przód, w tył i w bok” przeczytacie na CzasKultury.pl.

🔗https://czaskultury.pl/artykul/w-przod-w-tyl-i-w-bok/

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

17/09/2026

„Tak zobaczyć, żeby widzieć i tak słuchać, żeby usłyszeć” – mówiła Krystyna Miłobędzka. Jarosław Borowiec przywołuje te słowa, opowiadając Anicie Jarzynie o dwudziestu trzech latach ich znajomości, wspólnej pracy i bliskości, w której sprawy literackie nieustannie splatały się z prywatnymi.

Rozmowa prowadzi przez książki i archiwum Miłobędzkiej, wspólne rozmowy i drobne spory, ale przede wszystkim pozwala zobaczyć poetkę poprzez jej sposób patrzenia na świat – uważny, konkretny i nieufny wobec gotowych odpowiedzi.

„Tu i teraz jest twoja wieczność, innej nie będzie” – tak Borowiec rekonstruuje jedno z przekonań, które powracało w ich rozmowach. W rozmowie pamięć o wieloletniej bliskości splata się z opowieścią o pracy, poezji i sposobie patrzenia na świat.

🔗Rozmowę Anity Jarzyny z Jarosławem Borowcem czytajcie na czaskultury.pl:
https://czaskultury.pl/artykul/wiecznosc-przed-obiadem-i/

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

16/09/2026

„To, co uznajemy za interpersonalne, jest tak samo polityczne, jak i międzygatunkowe” - pisze Alexis Pauline Gumbs w „Niezatapialnych. Czarnym feminizmie i ssakach morskich”- książce, do której w dziale NA WARSZTACIE wracają Anita Jarzyna i Michał Piasecki.

Anita Jarzyna czyta „Niezatapialne” jako książkę, która wymyka się przyjętym sposobom pisania o zwierzętach. Pokazuje, czego ssaki morskie mogą nauczyć nas o kolonializmie, feminizmie, cielesnym doświadczeniu i języku, który nie stawia człowieka w centrum świata.

Michał Piasecki przesuwa uwagę ku oceanowi jako przestrzeni troski, eksploatacji i nadzoru. W jego tekście ssaki morskie stają się przewodniczkami alternatywnych sposobów koegzystencji i wspólnotowego oporu oraz figurami nieuchwytności.

Dwie lektury jednej książki prowadzą poza jogę, ale nie poza ciało. Woda, oddech, widzialność, zależność i przetrwanie stają się tu sposobami myślenia o świecie, w którym wszystkie i wszyscy musimy nauczyć się pływać inaczej.

Teksty Anity Jarzyny i Michała Piaseckiego znajdziecie w numerze „Joga: między ezoteryką a neoliberalizmem”.

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

15/09/2026

„Kontrola, a właściwie: gorączkowe i obsesyjne pragnienie odzyskania władzy nad własnym życiem jest siłą napędową „Play boya”” – pisze Łukasz Krajewski o książce Constance Debré.

Jej bohaterka porzuca karierę adwokatki, małżeństwo i dotychczasowy komfort, dokonuje coming outu i świadomie odcina się od świata, z którego pochodzi. Ta radykalna zmiana staje się jednak nie tylko próbą uwolnienia się od wcześniejszego życia, lecz także sposobem na zbudowanie siebie od nowa.

Krajewski przygląda się „Play boyowi” przez pryzmat autokreacji, klasowej degradacji i pragnienia autentyczności. Pyta też, czy można naprawdę zerwać z własnym habitusem – i ile kontroli kryje się w geście, który ma być wyzwoleniem.

🔗Recenzja Łukasza Krajewskiego do przeczytania na CzasKultury.pl
https://czaskultury.pl/artykul/zbiedniec-na-wlasne-zyczenie/

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

13/09/2026

„Co, gdyby superbohater zamiast supermocy posiadał supersłabość?” – od takiego pomysłu Tomasz Grodecki wychodzi, tworząc „Ćmę”: historię samozwańczego obrońcy retrofuturystycznej Warszawy, który zamiast nadnaturalnych zdolności ma szczególną słabość – światło.

Dominika Gracz-Moskwa rozmawia z Tomaszem Grodeckim, Zuzanną Sokół, Tomaszem R. Borkowskim i Kacprem Wilkiem o przeszczepianiu konwencji superhero na polski grunt, mieszaniu retrofuturyzmu, noir i pulpy oraz budowaniu świata, który coraz wyraźniej wychodzi poza sam komiks.

Skąd bierze się „typowo polskie szaleństwo” Ćmy? Czy polskie superhero może funkcjonować inaczej niż jako naśladownictwo amerykańskich wzorców? I co dzieje się z superbohaterem, kiedy jego najważniejszą cechą nie jest moc, lecz słabość?

🔗 Rozmowę czytajcie na Czas Kultury.pl

https://czaskultury.pl/artykul/dekonstrukcja-superbohatera/

ilustracja: Tomasz R. Borkowski

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

11/09/2026

„Wszystko zaczyna się od twojego podwórka” – mówi Natallia Levanava. W rozmowie z Piotrem Dobrowolskim razem z Marią Bruni opowiada o teatrze tworzonym w doświadczeniu wojny, represji i migracji oraz o spektaklach prezentowanych podczas drugiej edycji festiwalu Druga Próba. Teatr ponad granicami.

Punktem wyjścia są „L.U.B.A: lament ukraiński bez antraktu” i „Pszczoła w gardle” – spektakle wyrastające z doświadczeń Ukrainy i Białorusi, ale unikające prostych deklaracji i jednoznacznych opowieści.

Rozmowa dotyczy także tego, jak mówić ze sceny o politycznej przemocy i życiu poza własnym krajem oraz gdzie szukać sprawczości w sytuacji, w której możliwość działania zostaje radykalnie ograniczona.

Festiwal "Druga Próba. Teatr ponad granicami" trwa od 11 do 19 września w Poznaniu.

🔗Rozmowę czytajcie w Czasie Kultury.pl:
https://czaskultury.pl/artykul/to-co-wspolne/

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

10/09/2026

Wrzesień otwiera kolejny sezon premier, festiwali i spotkań. W nowym dwutygodniku zapowiadamy to, co wydarzy się za chwilę – Drugą Próbę i Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni – ale wracamy też do komiksów, książek, filmów, muzyki i twórczości, o których warto rozmawiać trochę dłużej.

NA TERAZ

Magdalena Rewerenda o “Jasnowidzce” Milo Raua

Aleksander Kmak o filmie “Miłość, śmierć i dojrzewanie w Camp Miasma”

Jan Brzozowski o “Gorzkich świętach”

Łukasz Krajewski o książce “Play boy”

Bartosz Nowicki o albumie “Record, Erase...Start Over Again”

NA MOMENT

Piotr Dobrowolski rozmawia z Marią Bruni i Natallią Levanavą, reżyserkami spektakli, które zaprezentowane zostaną podczas drugiej edycji festiwalu Druga Próba

Michał Piepiórka zapowiada 51. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni

Łukasz Muniowski zastanawia się, czy potrzebujemy nowej płyty DJ-a Khaleda

NA DŁUŻEJ

Maciej Kaczmarski wspomina The Chameleons i ich album „Strange Times”

Anita Jarzyna rozmawia z Jarosławem Borowcem, wieloletnim sekretarzem Krystyny Miłobędzkiej, o życiu i twórczości poetki

Dominika Gracz rozmawia z twórcami “Ćmy” o podejściu do komiksu superbohaterskiego

W STANACH WYJĄTKOWYCH przypominamy rozmowę o książce „Późnowiktoriański holokaust”

🔗Wszystkie teksty znajdziecie na https://czaskultury.pl

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

-2811

08/09/2026

Serce, maska, portal, rana. W numerze 2/2026 „Czasu Kultury” w dziale Artystka wizytująca prezentujemy prace Asi Urbańskiej.

Punktem wyjścia wielu z nich jest performans, ale interesujące staje się również to, co dzieje się później. Kiedy działanie się kończy, ciało znika, a na miejscu pozostaje obiekt – już nie rekwizyt, ale rzecz, która zaczyna funkcjonować na własnych zasadach.

Marcin Salwin, wprowadzając do prac Urbańskiej, pisze o tym szczególnym momencie pomiędzy performansem a rzeźbą. Sama artystka ujmuje go prościej: „Rzeźba performuje, ale tylko jeśli to zobaczysz”.

Dokumentację prac Asi Urbańskiej znajdziecie w numerze „Joga: między ezoteryką a neoliberalizmem”.

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

07/09/2026

„Najnajmłodsi bez skrępowania wyrażają swoje odczucia na temat prezentowanej im sztuki” – pisze Agata Drwięga.

Co zmienia się w teatrze, kiedy widzami są dzieci mające kilka miesięcy, dwa albo trzy lata? Nie wystarczy dostosować temat czy formę spektaklu – trzeba też zrobić miejsce na spontaniczne reakcje, ruch, odmowę uczestnictwa i nieprzewidywalność bardzo młodej publiczności.

Przyglądając się tegorocznemu Festiwalowi Najmłodszych, Agata Drwięga pisze o teatrze najnajowym jako przestrzeni, w której dzieci nie są jedynie odbiorcami. Mogą wpływać na przebieg przedstawienia, wchodzić w relację z wykonawcami, a czasem stawać się jego współtwórcami. To także teatr wymagający od artystów szczególnej uważności na potrzeby i emocje widzów – oraz tego, co autorka nazywa „profesjonalną obecnością”.

🔗https://czaskultury.pl/artykul/teatr-swoich-widzow/

fot: HaWa

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

05/09/2026

Czy można odnaleźć „siebie” poza relacjami z innymi?

„Nie ma, nie było i nie będzie czegoś takiego jak Ja bez relacji” – pisze Antoni Zając.

W książce „Kim jest ona, gdy mnie nie ma” Aldona Kopkiewicz pisze o poszukiwaniu „siebie” – tego, co najbardziej własne, a jednocześnie nieustannie kształtowane przez świat zewnętrzny.

Antoni Zając przygląda się napięciu między odosobnieniem a współbyciem i pyta, czy autentyczne „Ja” jest czymś, co możemy w sobie odnaleźć, czy raczej powstaje dopiero w konfrontacji ze światem i w relacjach z innymi.

🔗Recenzję „Najchętniej osobno” czytajcie na https://czaskultury.pl/artykul/najchetniej-osobno/

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.