07/05/2026
Dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu mogą odbierać bodźce zmysłowe w sposób dużo bardziej intensywny niż większość osób.
To, co dla innych jest ledwo zauważalne, dla nich może być przytłaczające, nieprzyjemne albo wręcz bolesne.
Trudności sensoryczne mogą dotyczyć każdego ze zmysłów - i często mają ogromny wpływ na codzienne funkcjonowanie dziecka.
🔹 SŁUCH
Niektóre dzieci bardzo silnie reagują na dźwięki, które innym wydają się normalne.
Przykłady:
• odkurzacz, suszarka, dzwonek szkolny, gwar w sklepie, krzyk dzieci, sztućce, toaleta automatyczna.
Objawy mogą obejmować:
• zatykanie uszu
• niepokój lub panikę w hałaśliwych miejscach
• unikanie przedszkola/sklepu/imprez
• rozdrażnienie lub przeciążenie po dłuższym hałasie
• trudność ze skupieniem uwagi
🔹 DOTYK
Niektóre dzieci bardzo intensywnie odczuwają kontakt z ubraniami, metkami czy dotyk innych osób.
Przykłady:
• metki, szwy, obcisłe ubrania, czapki, mycie włosów, obcinanie paznokci, przytulanie.
Objawy:
• zdejmowanie ubrań
• protest przy ubieraniu
• unikanie przytulania
• silne reakcje przy pielęgnacji
• wybieranie tylko konkretnych tkanin
🔹 WZROK
Układ nerwowy może być przeciążany przez światło, ruch lub dużą ilość bodźców wizualnych.
Przykłady:
• jasne światło, migające lampy, tłum ludzi, chaos wizualny, intensywne kolory.
Objawy:
• mrużenie oczu
• zasłanianie oczu,
• trudność z koncentracją w „chaotycznym” otoczeniu
• szybkie zmęczenie w centrach handlowych lub szkole
🔹 SMAK
Niektóre dzieci bardzo silnie reagują na konsystencję, temperaturę lub smak jedzenia.
Przykłady:
• grudki w jedzeniu, określone faktury, mieszanie produktów, intensywne przyprawy.
Objawy:
• wybiórczość pokarmowa
• jedzenie bardzo ograniczonej liczby produktów
• odruch wymiotny przy niektórych pokarmach
• silny stres przy próbowaniu nowych rzeczy
🔹 WĘCH
Zapachy mogą być odbierane jako wyjątkowo intensywne i trudne do wytrzymania.
Przykłady:
• perfumy, środki czystości, stołówka szkolna, zapach jedzenia, detergenty.
Objawy:
• unikanie konkretnych miejsc
• mdłości lub ból głowy
• zasłanianie nosa
• silne rozdrażnienie
🔹 RÓWNOWAGA I RUCH (układ przedsionkowy)
Niektóre dzieci źle tolerują ruch lub zmianę pozycji ciała.
Przykłady:
• huśtanie, schody ruchome, karuzele, szybkie obracanie.
Objawy:
• lęk przed huśtawkami
• unikanie wspinania i aktywności ruchowych
• trudność z równowagą
• niepewność podczas chodzenia po schodach
🔹 CZUCIE GŁĘBOKIE (propriocepcja)
To zmysł odpowiedzialny m.in. za odczuwanie własnego ciała i siły ruchu.
Dziecko może:
• mocno się ściskać
• wpadać na przedmioty
• potrzebować silnego docisku
• gryźć przedmioty lub rękawy
• mieć trudność z oceną siły ruchu
Warto pamiętać, że takie reakcje bardzo często nie są „złym zachowaniem” ani „przesadzaniem”.
To sposób, w jaki układ nerwowy dziecka odbiera i organizuje bodźce.
Dziecko przeciążone sensorycznie może reagować wycofaniem, płaczem, złością, „zamrożeniem”, unikaniem albo silnym napięciem — nie dlatego, że „chce być trudne”, ale dlatego, że jego organizm nie radzi sobie z nadmiarem bodźców.
Zrozumienie mechanizmów sensorycznych pomaga patrzeć na zachowanie dziecka szerzej — nie tylko przez pryzmat reakcji, ale także przyczyn, które za nią stoją. ✨
📌 Artykuł źródłowy:
„Zaburzenia sensoryczne u osób w spektrum autyzmu” – Polski Autyzm
https://polskiautyzm.pl/organizacja-bodzcow-zmyslowych-sensoryzmy/
💬 Czy widzisz u swojego dziecka któreś z wymienionych objawów?
Jeśli tak — które pojawiają się najczęściej? Jak sobie próbujecie radzić? ⬇️
