29/03/2024
อัลบั้มแทนคำอำลาสุดท้ายจาก Pink Floyd
Pink Floyd's final farewell album.
ใครมีเสื้อ อัลบั้มนี้ ราคาขึ้นแน่นอน
The Division Bell : อัลบั้มแทนคำลาสุดท้ายจาก ‘Pink Floyd’
28 มีนาคม 2024 ครบรอบ 30 ปี 'The Division Bell' อัลบั้มแทนคำอำลาสุดท้ายจาก Pink Floyd ที่เพลงอย่าง Marooned, Keep Talking, Lost for Words หรือ High Hopes ที่เป็นหมุดหมายของการกลับมาอีกครั้งของวง หลังจากที่ผ่านมรสุมและปัญหามากมาย
ใครที่รู้จัก Pink Floyd หรืออย่างน้อย ๆ คุ้นเคยกับแวดวงร็อก ก็คงต้องเคยเห็นปกอัลบั้มที่เป็นรูปทรงเสมือนรูปปั้นหินหันหน้าเข้าหากันอย่างแน่นอน The Division Bell ถือเป็นอัลบั้มจาก Pink Floyd ที่ถือเป็นการกลับมาอย่างเต็มตัวอีกครั้งของอดีตสมาชิกอย่างมือคีย์บอร์ดนามว่า 'ริชาร์ด ไรท์'
แต่หัวเรือหลักอย่าง 'โรเจอร์ วอเทอร์ส' ไม่ได้อยู่ในนั้นด้วย... ในบทความนี้ เนื่องในโอกาสครบรอบ 30 ปีที่ Pink Floyd ปล่อยอัลบั้ม The Division Bell เราจะพาไปย้อนดูว่าเกิดอะไรขึ้นบ้างใน Pink Floyd กว่าพวกเขาจะเดินมาถึงอัลบั้มอย่าง The Division Bell และพวกเขาพยายามจะสื่อสารอะไรผ่านอัลบั้มนี้ ติดตามได้ที่บทความนี้ครับ
#รอยร้าวใน Pink Floyd
บทบาทของ ‘โรเจอร์ วอเทอร์ส’ (Roger Waters) มือเบสของวงที่ได้ก้าวขึ้นมาเป็นหัวเรือหลักในการกำหนดทิศทางและคอนเซปต์ของวง ถือเป็นหนึ่งในจุดเปลี่ยนสำคัญที่ได้ช่วยสร้างชื่อให้กับ Pink Floyd ไม่ว่าจะเป็น The Dark Side of the Moon, Wish You Were Here, Animals หรือแม้กระทั่ง The Wall ที่ถูกสร้างสรรค์ขึ้นในช่วงทศวรรษที่ 1970 ล้วนถูกยกให้เป็น ‘ยุคทอง’ ของวงอย่างปฏิเสธไม่ได้
ทว่าในขณะที่วอเทอร์สทำหน้าที่เป็นมันสมองของวงนั้น บันเหียนที่เขากุมอยู่ก็ได้ครอบงำตัวตนและการทำงานของเขา จนมันได้เปลี่ยนให้จุดแข็งของ Pink Floyd ค่อย ๆ กลายเป็นร้อยร้าวที่ทำให้ Pink Floyd เกือบต้องแหลกสลายลง
แม้ว่าเนื้อหาและปรัชญาต่าง ๆ ที่ถูกฝังอยู่ในผลงานต่าง ๆ ในช่วงยุคทองจะมาจากไอเดียของวอเทอร์สเป็นหลัก แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าอีกหนึ่งภาพจำและจุดเด่นสำคัญที่ทำให้ Pink Floyd ถูกจดจำในฐานะวงโพรเกรสซิฟร็อกที่สำคัญและมีอิทธิพลที่สุดตลอดกาลก็หนีไม่พ้นลวดลายทางดนตรีของสมาชิกคนอื่น ๆ โดยเฉพาะความแหลมคมของโซโล่กีตาร์และเสียงร้อง ‘เดวิด กัลมัวร์’ (David Gilmour) และซินธิไซเซอร์อันเวิ้งว้างจาก ‘ริชาร์ด ไรท์’ (Richard Wright)
ถึงกระนั้น หากมองจากสายตาของวอเทอร์ส กลับไม่มีสิ่งใดสำคัญเท่ากับเนื้อร้องที่เขาเขียนและคอนเซปต์ที่เขาคิด และด้วยความคิดนี้เองที่เริ่มทำให้รอยร้าวภายในวงค่อย ๆ ก่อตัว โดยเฉพาะตั้งแต่อัลบั้ม Animals ที่แม้ว่าเราจะได้เห็นเครดิตและเสียงร้องจากกิลมัวร์อยู่บ้าง แต่เสียงซินธิไซเซอร์อันเป็นเอกลักษณ์จากไรท์ก็เริ่มหดหาย ซึ่งยิ่งชัดเจนเข้าไปใหญ่หากเทียบกับอัลบั้มก่อนหน้าอย่าง Wish You Were Here
และสถานการณ์ก็ยิ่งหนักข้อขึ้นในตอนที่พวกเขากำลังสร้างอัลบั้ม The Wall อัลบั้มที่มีเพลงดังอย่าง ‘Another Brick in the Wall (Part 2)’ และ ‘Comfortably Numb’ ไม่เพียงแค่วงต้องเผชิญกับปัญหาการเงินอย่างหนักจนทำให้แต่ละคนต้องย้ายบ้านจากสหราชอาณาจักรไปยังต่างแดน แต่ภาวะความตึงเครียดระหว่างการสร้างสรรค์ก็ยิ่งทำให้ทุกอย่างแย่ลงกว่าเดิม
ริชาร์ด ไรท์ ไม่เพียงแค่ถูกตัดชื่อออกจากเครดิตทั้งหมดและมีปัญหาชีวิตจนถึงขั้นที่ต้องหย่าร้างกับภรรยา แต่ยังต้องจำใจลาออกจากวงเนื่องจากถูกกดดันจากการที่เขามีส่วนร่วมในการสร้างสรรค์น้อย แต่ต้องการที่จะได้เครดิตในเพลงนั้น ๆ ด้วย แต่ถึงกระนั้นตอนทัวร์โปรโมตอัลบั้ม The Wall ไรท์ก็ได้มาร่วมทัวร์ด้วย แต่ในฐานะนักดนตรีรับจ้าง ไม่ใช่สมาชิกวง Pink Floyd
#จุดแตกหัก
‘The Final Cut’ อัลบั้มที่ปล่อยออกมาในปี 1983 ถือเป็นจุดที่รอยร้าวที่ก่อตัวขึ้นมานั้น ดำเนินไปถึงจุดแตกหัก ‘นิค เมสัน’ (Nick Mason) ได้บรรยายในหนังสือ Inside Out : A Personal History of Pink Floyd เอาไว้ว่า The Final Cut เป็นอัลบั้มที่ กิลมัวร์เองก็ยังไม่พร้อมที่จะทำ แต่วอเทอร์สรู้สึกว่ากิลมัวร์เฉื่อยเกินไป และไม่สนใจที่จะรอ หรืออีกมุมหนึ่งคือ โรเจอร์ วอเทอร์ ได้มองโปรเจกต์นี่เป็นเหมือนโปรเจกต์เดี่ยว โดยมีกิลมัวร์และเมสันเป็นผู้สนับสนุนเป้าหมายนี้เท่านั้น
เขายังอธิบายเพิ่มอีกว่า The Wall ยังมีความเป็นประชาธิปไตยภายในวงอยู่บ้าง (แม้ว่าจะเป็นประชาธิปไตยเชิงบังคับก็ตาม) แต่ สำหรับ The Final Cut มันเปรียบเสมือนกับการที่วอเทอร์สจิกหัวทุกคนให้มาทำงานตามแบบที่เขาต้องการ ซึ่งไว้ถ้ามีโอกาสเราจะมาเจาะลึกถึงสิ่งที่เกิดขึ้นใน The Final Cut ในบทความต่อ ๆ ไป
ท้ายที่สุดแล้ว ด้วยสถานการณ์ภายในที่ย่ำแย่ ทั้งกิลมัวร์และวอเทอร์สก็แยกย้ายไปทำอัลบั้มเดี่ยวของตัวเอง จึงได้มีการพูดคุยกันเพื่อคุยกันว่าจะเอาอย่างไรกับ Pink Floyd ต่อ หลังประชุมกันเสร็จ ในขณะที่กิลมัวร์และเมสันเข้าใจว่า Pink Floyd จะพักครู่หนึ่ง รอจนกว่าวอเทอร์สจะสะสางอัลบั้ม The Pros and Cons of Hitch Hiking แต่วอเทอร์สเข้าใจว่า Pink Floyd ต้องยุบวง
ภายหลังจากนั้นจึงเป็นช่วงเวลาที่ Pink Floyd เปลี่ยนแปลงตัวเองจาก ‘วงดนตรี’ เป็น ‘สนามรบ’ ระหว่างสมาชิกวงที่หลงเหลืออยู่อย่าง เดวิด กิลมัวร์ และ นิค เมสัน กับ โรเจอร์ วอเทอร์ส และด้วยความคิดจากวอเทอร์สว่า สมาชิกที่หลงเหลืออยู่ไม่สามารถใช้ชื่อ Pink Floyd ต่อได้อีกแล้ว เพราะเขาไม่ได้อยู่ในวงอีกต่อไป เขาจึงได้ฟ้องสมาชิกที่เหลืออยู่ในประเด็นนี้
ท้ายที่สุด Pink Floyd ก็ยังสามารถเดินหน้าต่อไปได้ แม้ไม่มีวอเทอร์ส แต่ก็ได้มีการแบ่งลิขสิทธิ์กันไป แต่ก็ถือว่าเป็นช่วงเวลาที่แสนสาหัสสำหรับ Pink Floyd จนทำให้ในช่วงเวลาดังกล่าวแทบจะไม่มีผลงานออกมาเลย และก็ไม่ได้ไปขึ้นแสดงบนเวที Live Aid ในปี 1985 อีกด้วย เพราะเป็นช่วงเดียวกับที่มีการต่อสู้บนชั้นศาลนั่นเอง
แม้ไม่มีวอเทอร์ส Pink Floyd ก็ยังคงเดินหน้าต่อไปได้ และได้ปล่อยอัลบั้ม ‘The Momentary Lapse of Reason’ ออกในปี 1987 โดยมีเพียงแค่กิลมัวร์และเมสันเป็นสมาชิกวง และไรท์ในฐานะมือคีย์บอร์ดรับจ้างอีกด้วย โดยมีเพลงฮิตอย่าง Learning to Fly ที่มีกลิ่นอายความเป็น 80s อยู่ค่อนข้างมากนั่นเอง
เป็นเวลากว่าราว 6 ปีนับตั้งแต่อัลบั้ม The Momentary Lapse of Reason ก่อนที่ในต้นปี 1993 Pink Floyd จะเริ่มต้นอัลบั้มใหม่ โดยมี เดวิด กิลมัวร์ ทำหน้าที่เป็นหัวเรือหลักและได้รวมรวมผู้คนในโปรเจกต์ก่อน ๆ มาร่วมงานกันอีกครั้ง ไม่ว่าจะเป็นนักดนตรีจากอัลบั้มก่อนหน้า หรือจะเป็นมือคีย์บอร์ดดั้งเดิมอย่าง ริชาร์ด ไรท์ ด้วย
พวกเขาจะนัดรวมตัวกันบนเรือของกิลมัวร์ที่ทำหน้าที่เป็นสตูดิโอของ Pink Floyd ด้วย โดยพวกเขาจะรวมตัว สร้างสรรค์ และทดลองดนตรีต่าง ๆ กันที่นั่นโดยปราศจากสายโทรศัพท์จากทนาย ถือว่าเป็นการทำงานอย่างสงบสุขอีกครั้งในรอบหลายปีเลยทีเดียว
หลังจากที่ได้เล่นและอัดดนตรีไประดับหนึ่งแล้ว พวกเขาก็จะมาฟังชิ้นงานเหล่านั้นร่วมกันเพื่อให้เห็นภาพของอัลบั้มในแบบเดียวกัน หลังจากนั้นก็จะทำการโหวตว่าแทร็คไหนสมควรจะอยู่ในอัลบั้มมากที่สุด แต่ถึงจะดำเนินวิถีแบบประชาธิปไตย ก็ยังคงมีปัญหาอยู่ดีเพราะไรท์ดันโหวตคะแนนให้คนอื่น ๆ ต่ำที่สุด และให้คะแนนในงานของตัวเองสูงที่สุดนั่นเอง
อีกหนึ่งปัญหาที่ยังค้างคาอยู่ก็คือการที่ไรท์ก็ยังคงไม่ได้กลับมาในฐานะตำแหน่งสมาชิกวง และตัวเขาก็มองว่าสิ่งที่เป็นอยู่มันไม่แฟร์ และเกือบจะไม่ทำอัลบั้มนี้ต่อแล้ว แต่ท้ายที่สุด พวกเขาก็ใส่เครดิตให้กับไรท์และให้เขากลับคืนสู่สมาชิก Pink Floyd ในที่สุด นับเป็นครั้งแรกที่ไรท์ได้เครดิตในฐานะผู้เขียนเพลงนับตั้งแต่อัลบั้ม Wish You Were Here ในปี 1975
ในด้านของคอนเซปต์อัลบั้มนี้ แม้จะไม่ได้เข้มข้นมากเท่าผลงานในสมัยที่โรเจอร์ วอเทอร์ทำหน้าที่เป็นหัวเรือหลัก แต่กิลมอร์ก็ได้เลือกที่จะจับประเด็นไปที่ ‘การสื่อสารกันระหว่างมนุษย์’ เพราะเขาเชื่อว่าการสื่อสารที่ไม่เข้าใจกันระหว่างผู้คน หรือการเลือกที่จะไม่พูด ไม่คุยกัน อาจนำไปสู่ปัญหาที่ใหญ่กว่าเดิม จนท้ายที่สุดก็ได้เกิดเป็นอัลบั้ม ‘The Division Bell’ นั่นเอง
ทว่ากิลมอร์เองก็ไม่ใช่คนที่ถนัดเขียนเนื้อเพลงเสียเท่าไหร่ เขาเลยได้ชวน แอนโธนี มัวร์ (Anothony Moore) ที่ได้ทำหน้าที่เขียนเนื้อเพลงในอัลบั้มก่อนหน้ามาร่วมในโปรเจกต์นี้ด้วย
แต่ผู้ที่ทำหน้าที่เขียนเนื้อเพลงคนสำคัญกลับเป็นหญิงสาวผู้อยู่เคียงข้างกายของกิลมอร์นามว่า ‘พอลลี แซมซัน’ (Polly Samson) เธอคือนักเขียนที่เป็นแฟนสาวของกิลมอร์ ณ ขณะนั้น (และไม่นานหลังจากนั้นพวกเขาทั้งสองก็แต่งงานกัน) ในคราวแรกพอลลีทำหน้าที่เป็นเพียงกำลังใจและให้คำแนะนำกับกิลมัวร์เท่านั้น แต่กิลมัวร์ก็รู้สึกว่าอยากให้เธอมีส่วนร่วมอย่างจริง ๆ จัง ๆ เธอเลยเข้าร่วมด้วย เธอจึงถือเป็นส่วนสำคัญที่สร้าง The Division Bell ขึ้นมา
ชื่อ The Division Bell อาจจะไม่ได้มีความเกี่ยวข้องขนาดนั้นกับความหมายของบทเพลงในอัลบั้มที่เกี่ยวโยงกับการสื่อสาร ไม่ว่าจะเป็นเพลง What Do You Want From Me?, Keep Talking หรือ Lost for Words แต่เป็นคำที่พวกเขาเจอจากเพลง ‘High Hopes’ จึงได้ตัดสินใจใช้มันมาเป็นชื่ออัลบั้มเสียเลย และนิค เมสันก็ได้เคยออกมาให้สัมภาษณ์ว่าก่อนจะมาถึงชื่อนี้ก็มีชื่ออื่น ๆ อีกด้วย ไม่ว่าจะเป็น Pow Wow หรือ Down to Earth แต่ท้ายที่สุดแล้วเขาก็เลือกที่จะใช้ The Division Bell
ทีนี้คำถามต่อไปที่ผู้ฟังอาจสงสัยคือความหมายของ ‘The Division Bell’ คืออะไร? มันคือชื่อของระฆังในสภาสามัญ (House of Commons) ของสหราชอาณาจักร ที่มีไว้เพื่อบอกสัญญาณว่าถึงเวลาการลงมติในเรื่องต่าง ๆ แล้ว ซึ่งการลงมติหรือการโหวต หากมองอีกมุมหนึ่งก็เปรียบเสมือนการ ‘แบ่งแยก’ คนออกเป็นสองฝ่ายหรือมากกว่า จึงกลายเป็นที่มาของคำว่า The Division Bell หรือ ระฆังแห่งการแบ่งแยก นั่นเอง
หากใครที่หลงใหลในเสียงสไตล์แบบ Pink Floyd ที่อาจจะจางหายไปตั้งแต่ช่วง The Wall หรือ The Final Cut อัลบั้ม The Division Bell ก็น่าจะเป็นคำตอบให้กับคุณได้ เพราะด้วยสไตล์ที่ไม่เน้นเนื้อหามากขนาดในยุคที่วอเทอร์สคุม จึงทำให้อัลบั้มนี้เป็นงานจาก Pink Floyd ที่เน้นดนตรีและบรรยากาศ แม้ว่านักวิจารณ์บางคนอาจจะไม่ชอบ แต่ก็ถือเป็นการกลับมาของ Pink Floyd จากมรสุมอันมากมายที่น่าจดจำเป็นอย่างมาก
ผู้เขียนเชื่อว่าใครหลายคนที่ฟัง The Division Bell หรือ Pink Floyd ก็น่าจะต้องเคยฟังหรือนิยมชมชอบเพลงที่ถือเป็นมาสเตอร์พีซชิ้นท้าย ๆ ของ Pink Floyd อย่าง ‘High Hopes’ ไม่ว่าจะเป็นเสียงระฆัง เสียงเปียโนชวนว้าเหว่ เสียงการบรรเลงกีตาร์คลาสสิก หรือจะเป็นโซโล่กีตาร์บาดหัวใจจาก ‘กีตาร์เหล็กเหยียบ’ (Pedal Steel Guitar) ที่กิลมอร์ได้บรรเลงออกมา
High Hopes ถือเป็นเพลงสำคัญต่ออัลบั้มมาก ๆ ไม่เพียงแค่มันเป็นตัวชูโรง แต่มันยังเป็นหมุดหมายในช่วงพัฒนาที่ทำให้ The Division Bell เป็นชิ้นเป็นอันมากขึ้น บ็อบ เอซริน (Bob Ezrin) โปรดิวเซอร์ของอัลบั้มนี้ที่เคยร่วมงานกันในอัลบั้ม The Wall และ The Momentary Lapse of Reason ได้กล่าวว่ามันคืออัลบั้มที่สมบูรณ์ในอารมณ์และชัดเจนที่สุดที่พวกเขามี
ในช่วงที่พวกเขากำลังทำเพลงนี้ขึ้นมา เป็นช่วงหน้าหนาวของประเทศอังกฤษ พวกเขาได้บรรยายถึงบรรยากาศในช่วงเวลานั้น ที่พวกเขายืนอยู่เคียงข้างแม่น้ำ เอซรินบอกว่าบรรยากาศความครึ้มสีเทาในประเทศอังกฤษมันเป็นอะไรที่พิเศษและเฉพาะตัวอย่างมาก และมันก็ได้ถูกอัดแน่นและตีแผ่ออกมาผ่านเสียงดนตรี
แน่นอนว่า The Division Bell อาจไม่ใช่อัลบั้มที่ล้ำเลิศที่สุดของ Pink Floyd แต่มันก็ถือเป็นอัลบั้มที่เป็นหมุดหมายการกลับมาที่สำคัญมากที่สุดชิ้นหนึ่งของวง เปรียบเสมือนกับคำลาสุดท้ายที่สมาชิกเกือบทุกคนมาร่วมสร้างสรรค์และบรรเลงผลงานร่วมกันในอัลบั้มเป็นครั้งสุดท้าย แม้ว่า The Endless River จะถือเป็นอัลบั้มสุดท้ายจริง ๆ แต่ก็เป็นอัลบั้มที่รวบรวมมาจากเศษส่วนของดนตรีต่าง ๆ ที่ทำเอาไว้และนำมาร่วมกันใหม่
แต่สำหรับ The Division Bell มันคือการรวบรวมแรงเฮือกหนึ่งและสร้างผลงานที่สามารถพูดได้เต็มปากว่ามันคือ Pink Floyd อีกครั้ง และยิ่งรู้อย่างนี้ ว่านี่คืออัลบั้มสุดท้ายของ Pink Floyd ก็ยิ่งทำให้ท่อนสุดท้ายที่มาพร้อมโซโล่ของ เดวิด กิลมอร์ ทรงพลังกว่าเดิม
เปรียบเสมือนว่าเป็นคำบอกลาครั้งสุดท้ายจาก Pink Floyd หลังจากที่เดินทางร่วมกันมาหลายทศวรรษ
28 มีนาคม ครบรอบ 30 ปี อัลบั้ม The Division Bell - Pink Floyd
#ดนตรี
