19/06/2026
:: ทำไมชัยฏอนจึงต้องการให้ผู้ศรัทธาโศกเศร้า? ::
#ชัยฏอนโจมตีผ่านอารมณ์ความรู้สึก
ในคัมภีร์อัลกุรอาน หนึ่งในอาวุธสำคัญของอิบลีส (มารร้าย) คือความสามารถในการรบกวนและบั่นทอนสภาพจิตใจของมนุษย์ โดยอัลลอฮฺได้ตรัสไว้ในสูเราะฮฺอัลมุญาดะละฮฺ อายะฮฺที่ 10 ว่า
إِنَّمَا ٱلنَّجْوَىٰ مِنَ ٱلشَّيْطَٰنِ لِيَحْزُنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا...
“แท้จริงการสนทนาอย่างลับ ๆ (นัจวา) นั้นมาจากชัยฏอน เพื่อให้ผู้ศรัทธาทั้งหลายรู้สึกโศกเศร้า...”
คำถามคือ ทำไมชัยฏอนจึงมุ่งเป้าไปที่ “ความเศร้าโศก”? ไม่ใช่เพียงความโกรธ ความกลัว หรือความวิตกกังวล?
#นัจวาคืออะไร?
คำว่า “นัจวา” (النَّجْوَىٰ) หมายถึง การพูดคุยกันอย่างลับ ๆ การกระซิบกระซาบ หรือการสนทนาที่ปิดบังจากผู้อื่น ซึ่งบรรดานักอรรถาธิบายอัลกุรอาน (มุฟัสสิรูน) อธิบายว่า อายะฮฺนี้กล่าวถึงการสนทนาลับที่เกี่ยวข้องกับบาป ความเป็นศัตรู หรือจงใจสร้างความกังวลใจแก่ผู้ศรัทธา
โดยอิมามอัฏเฏาะบะรีย์ได้รายงานจากเกาะตาดะฮฺว่า พวกหน้าไว้หลังหลอก (มุนาฟิกูน) มักจะกระซิบกระซาบกันเป็นการส่วนตัว และสิ่งนั้นก็ทำให้บรรดาผู้ศรัทธารู้สึกไม่สบายใจและเกิดความหนักอึ้งในหัวใจ
“นัจวา” ทำให้หัวใจจินตนาการถึงสิ่งเลวร้าย ทำให้ผู้ศรัทธาเริ่มคิดไปในทางลบ เช่น “พวกเขากำลังพูดถึงฉันอยู่ไหม?”, “มีข่าวร้ายอะไรเกิดขึ้นหรือเปล่า?” หรือ “พวกเขากำลังวางแผนอะไรบ้างบางอย่างอยู่ใช่ไหม?” แล้วหลังจากนั้น มนุษย์ก็จะเติมเต็มช่องว่างเหล่านั้นด้วยความระแวงและความกังวลที่ไม่มีหลักฐานรองรับ อีกทั้งยังไม่แน่นอนว่าเป็นความจริง
#ทำไมความเศร้าโศกจึงเป็นเป้าหมาย?
เพราะความเศร้าที่ถูกปล่อยให้ยืดเยื้อ ไม่เพียงทำให้หัวใจเจ็บปวดเท่านั้น แต่ยังทำให้ก้าวเดินของชีวิตอ่อนแรงลง และบั่นทอนสภาพจิตใจของมนุษย์อีกด้วย
อิมามอิบนุลก็อยยิม อัลเญาซียะฮฺ ได้อธิบายไว้ในหนังสือ “เฏาะรีกุล ฮิจเราะตัยนฺ” ว่า ความเศร้าโศกทำให้หัวใจอ่อนแอ ทำให้ความมุ่งมั่นลดทอนลง ทำลายเจตจำนง และไม่มีสิ่งใดเป็นที่รักของชัยฏอนมากไปกว่าการเห็นผู้ศรัทธาจมอยู่ในความโศกเศร้า เพราะเมื่อคน ๆ หนึ่งจมอยู่กับความเศร้า เขาจะลุกขึ้นมาได้ยาก ทำความดีได้ยาก ขอบคุณอัลลอฮฺได้ยาก แม้แต่การยกมือขอดุอาอ์ก็ยังเป็นเรื่องที่หนักหนา
ความโศกเศร้าไม่ใช่สิ่งที่ควรปล่อยให้ฝังรากลึกอยู่ในหัวใจ ความเศร้าในอัลกุรอานจึงถูกกล่าวถึงในฐานะของสิ่งที่ต้องต่อสู้และเอาชนะ เช่น
وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا
“และพวกเจ้าจงอย่าอ่อนแอ และจงอย่าเศร้าโศก” (อาลุอิมรอน 3 : 139)
لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ
“ไม่มีความหวาดกลัวใด ๆ เหนือพวกเขา และพวกเขาจะไม่โศกเศร้า” (อัลบะเกาะเราะฮฺ 2 : 38, 62, 112, 262, 274, 277 และสูเราะฮฺอื่น ๆ)
อิมามอิบนุลก็อยยิมกล่าวว่า
مَوْقِفٌ غَيْرُ مَسِيرٍ
“ความเศร้าเป็นสิ่งที่ทำให้หยุดนิ่ง ไม่ใช่สิ่งที่ผลักดันให้ก้าวเดิน”
เพราะมันทำให้มนุษย์แข็งค้าง ไม่ใช่ปลุกให้ลุกขึ้น
#ตะวักกุลคือยารักษา
ชัยฏอนอาจกระซิบกระซาบความชั่ว ผู้คนอาจวางแผนร้าย บางคนอาจนินทาหรือพูดถึงคุณลับหลัง แต่ทั้งหมดไม่ได้มีอำนาจเหนือชีวิตของคุณ เพราะไม่มีความเสียหายใดจะเกิดขึ้นได้เว้นแต่ด้วยอนุมัติของอัลลอฮฺ
..وَلَيْسَ بِضَارِّهِمْ شَيْئًا إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ
“...และ (การสนทนาอย่างลับ ๆ นั้น) จะไม่สามารถก่ออันตรายใด ๆ แก่พวกเขาได้เลย เว้นแต่ด้วยอนุมัติของอัลลอฮฺ” (อัลมุญาดะละฮฺ 58 : 10)
ดังนั้น ยารักษาความโศกเศร้าก็คือ การมอบหมายต่ออัลลอฮฺ โดยในตอนท้ายของอายะฮฺ อัลลอฮฺได้ปิดท้ายด้วยพระดำรัสว่า
وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
“และต่ออัลลอฮฺเท่านั้น บรรดาผู้ศรัทธาจงมอบหมายและพึ่งพาเถิด”
ยารักษาจึงไม่ใช่เพียงการบอกกับตัวเองว่า “อย่าเศร้า” แต่คือ “การตะวักกัล” (มอบหมายต่ออัลลอฮฺ) และการตะวักกัลไม่ได้หมายถึงการปฏิเสธความจริง แต่เป็นการคืนการควบคุมทุกสิ่งทุกอย่างกลับไปยังอัลลอฮฺทุกครั้งที่หัวใจของเราถูกสั่นคลอนด้วยความหวาดระแวงและความหวาดกลัว
#ความใส่ใจของอิสลาม
อิสลามให้ความสำคัญอย่างมากกับหัวใจที่ถูกทอดทิ้ง ท่านนบี ﷺ ได้สอนมารยาทอันงดงามประการหนึ่งว่า หากมีคนอยู่ด้วยกันสามคน คนสองคนอย่าได้กระซิบพูดคุยกันโดยทิ้งอีกคนหนึ่งไว้ เพราะสิ่งนั้นอาจทำให้เขาเสียใจได้
นี่ไม่ใช่เพียงมารยาทในการสนทนาเท่านั้น แต่เป็นหลักฐานว่าอิสลามให้ความสำคัญอย่างยิ่งต่อบาดแผลทางจิตใจที่เกิดจากความรู้สึกถูกกีดกัน ถูกระแวง หรือถูกปล่อยให้นั่งคาดเดาอยู่ตามลำพัง บางครั้งสิ่งที่ทำร้ายจิตใจเรา ไม่ใช่เนื้อหาของบทสนทนา แต่คือบรรยากาศที่บทสนทนานั้นสร้างขึ้นมา
การต่อสู้กับความเศร้าคือส่วนหนึ่งของอิบาดะฮฺแห่งหัวใจ ศัตรูคือชัยฏอน, วิธีการของมันคือการกระซิบและการสนทนาที่ชั่วร้าย, เป้าหมายของมันคือทำให้ผู้ศรัทธาโศกเศร้า และยารักษาคือการมอบหมายต่ออัลลอฮฺ
ชัยฏอนต้องการให้ผู้ศรัทธาจมอยู่ในความเศร้า เพราะความเศร้าที่เรื้อรังสามารถทำให้หัวใจอ่อนแอลงได้ แต่อัลกุรอานไม่ได้ปล่อยให้เราหยุดอยู่ตรงนั้น เมื่อชัยฏอนต้องการทำให้เราล้มลงด้วยความหวาดระแวงและการคาดเดา คุณจะต้องลุกขึ้นยืนอีกครั้งด้วยการตะวักกัล (พึ่งพา มอบหมาย และไว้วางใจ) ต่ออัลลอฮฺ
************
สนับสนุนการทำงานของ GenFa ได้ที่ :
ธนาคารกสิกรไทย สาขานราธิวาส
เลขที่บัญชี 046-3-94417-2
ชื่อบัญชี นายอุสมาน เจะอุมา
