03/06/2023
Chuyện bạn có biết? Cho đến thời điểm 2/9/1945, cũng chưa có ai biết ngày sinh của vị Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa.
Rộng hơn, xa hơn… Những đồng chí, bạn hữu cùng hoạt động làm việc với Ông Cụ từ những năm đầu thế kỷ XX bên Pháp và nhiều nước khác sau này, Liên Xô, Trung Quốc, Thái Lan… cũng chưa có ai hay tài liệu nào đề cập đến ngày sinh của Nguyễn Ái Quốc, của ông Lin, Thầu Chín, Hồ Chí Minh… cả!
Mãi tận đến buổi sáng sớm ngày 18/5/1946, duy nhất có một người biết. Người đó là Vũ Đình Huỳnh. Chắc bạn đọc đã quá quen với nhân vật lịch sử này...
Trong liền mười mấy số khởi đăng từ tháng 10/1993, Văn Nghệ đã trích đăng hồi ký của ông Vũ Đình Huỳnh lấy cái tên chung Tháng Tám cờ bay.
Xin trích vài đoạn trong một kỳ báo.
… Sáng 18/5/1946, Bác bước vào phòng tôi, bảo nhỏ ( nguyên văn là từ bảo mật):
- Này, thông báo cho các vị trong Chính phủ biết ngày mai sinh nhật tôi. Đừng quên gọi các cháu thiếu nhi đến chơi với tôi nhé!
Tôi nhìn Bác. Thoáng sững sờ, ngạc nhiên. Vị Chủ tịch nước tài năng, nổi tiếng rất mực khiêm tốn, thế mà đùng cái, lại chỉ thị cho tôi tổ chức sinh nhật cho chính mình?
Tôi toan hỏi Bác, nhưng Bác đã quay ra. Dừng lại ở cửa, lại dặn thêm:
- Báo cho các anh ở Trung ương và các đoàn thể biết luôn mai kỷ niệm sinh nhật tôi.
Tôi gọi dây nói đến các nơi cần thiết. Nội dung thiết yếu bàn về việc tổ chức sinh nhật Bác. Những địa chỉ cần thiết mà không có dây nói. Tôi trực tiếp hoặc phải cử người đi đến tận nơi.
(Trong hồi ký của mình ông Vũ Đình Huỳnh cũng biên ra chuyện nhiều người đã điện thoại hoặc trực tiếp gặp, thắc mắc chất vấn rằng một việc hệ trọng là thế tại sao nước đến chân mới nhảy? Như ông Trường Chinh cho rằng ông Huỳnh đã được biết sinh nhật Bác, thế mà không nói trước?)
Cũng có nhiều băn khoăn thắc mắc nhưng ngay từ chiều 18/5/1946, những phần việc mấu chốt căn bản cho một Lễ kỷ niệm sinh nhật Bác, đã được hoàn tất!
… Hôm đó, cả Hà Nội sáng lên cờ màu, biểu ngữ nói lên ý chí độc lập và chúc mừng Bác.
Nhìn ra bên ngoài đường, tôi thấy anh em thợ điện tíu tít bắc thang lắp đèn, kết hoa. Lễ mừng sinh nhật Bác được tổ chức vào tối hôm đó, tại phủ Bắc Bộ. Không khí ngày hội chảy tràn trên phố, tới tận cùng ngõ hẻm. Từng đoàn người biểu tình tuần hành trên các đường trung tâm hô vang khẩu hiệu chúc thọ Bác và các khẩu hiệu cách mạng khác nhau. Các cháu thiếu nhi ăn mặc quần áo đẹp, gõ trống ca hát quanh phủ Bắc Bộ.
Cũng ngày hôm đó, vào buổi tối, tôi có nhiệm vụ phải tổ chức đón tiếp Cao ủy Đác-giăng-li-ơ (D’Argenlieu) và ông Xanh-tơ-ni (Jean Sainteny, Ủy viên Cộng hòa Pháp). Đác-giăng-li-ơ từ Hải Phòng lên, Xanh-tơ-ni ở Hà Nội. Theo lịch trình đã định, hai người sẽ đến chào xã giao Hồ Chủ tịch.
Thì ra Bác đã tính toán trước tất cả.
Nếu họ đến mà không có sự đón tiếp nồng nhiệt thì không ra sao, sẽ có hại cho mối quan hệ vốn dĩ đã căng thẳng.
Nhưng nếu phải đón tiếp họ thì mình lại lép vế quá!
… Đác-giăng-li-ơ và Xanh-tơ-ni tới Bắc Bộ phủ với gương mặt rạng rỡ khi trực tiếp chứng kiến cảnh trí tưng bừng của Thủ đô Hà Nội. Chắc chắn trong thâm tâm hai vị ấy đều chắc mẩm rằng, không khí hội hè ở Hà Nội mà họ chứng kiến đều là giành cho họ!
Ở phủ Bắc Bộ, họ gặp nhiều quan chức cao cấp của Chính phủ Việt Nam hơn là trong một cuộc đón tiếp bình thường. Có tất cả các cháu thiếu nhi, cờ và hoa. Cuộc thăm viếng vô hình trung thành cuộc chúc mừng nhân ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Điều mà tôi tin là đối với Bác, ngày sinh của mình cũng phải là ngày phục vụ của cách mạng… ”. - (Vũ Đình Huỳnh: Tháng Tám cờ bay. Hồi ký, Báo Văn nghệ, tháng 10-1993).
Nguồn: Báo Tiền Phong - Chuyện về ngày sinh của Bác