17/06/2021
Lũ chúng tôi hồi đó đi học chỉ toàn dép cao su, thấy mấy anh chị học cấp ba có đôi dép nhựa trắng Tiền Phong nhìn thòm thèm và mơ ước cháy bỏng không biết bao giờ thành hiện thực!?.
“Bài thơ đầu tiên anh viết tặng em
Là bài thơ anh kể về đôi dép
Khi nỗi nhớ trong lòng da diết
Những vật tầm thường cũng viết thành thơ…”
(Thơ Nguyễn Trung Kiên)
Các cụ ngày xưa bảo “Miếng ngon nhớ lâu đòn đau nhớ đời” đúng chẳng sai. Thời bây giờ cuộc sống no đủ, ăn đủ thứ sơn hào hải vị nhưng hiếm có món nào có thể làm người ta “ám ảnh” như thời bao cấp. Hồi đó nhiều món ăn dân dã, cực kì bình dân mà “ngàn năm chưa dễ mấy ai quên”, mấy chục năm rồi nghĩ lại sao vẫn thòm thèm. Lòng vòng một chút để nhớ về một thời mà nhà nhà, người người phải tất tả với miếng ăn, cái mặc và cả cái để… đi!
Đến bây giờ thế hệ 6X, 7X, thậm chí là 8x “đời đầu” chắc còn nhớ về đôi dép. Thời bao cấp cái gì cũng thiếu thốn nên giày da, dép da là một thứ gì đó xa xỉ với hầu hết người dân. Thanh niên hầu hết đi dép đúc của Trung Quốc, dép cao su, sang trọng thời thượng hơn một chút là tông Thái hay đôi dép nhựa Tiền Phong.
Tự hào hàng Việt Nam
Đôi dép nhựa Tiền Phong thần thánh của học sinh thế hệ 7X, 8X
Dép nhựa nhãn hiệu Tiền Phong ngày đó có được sản xuất ở Hà Nội, Thái Bình nhưng nổi tiếng nhất vẫn là dép Tiền Phong của nhà máy cùng tên ở Hải Phòng. Đó là đôi dép màu trắng trong, có quai chéo phía trước, có khuy bằng nhôm cài quai đục lỗ phía sau, nhìn đơn giản nhưng khá... sành điệu!
Hồi bấy giờ, dép nhựa Tiền Phong thực sự là của hiếm. Nam thanh niên nào ra đường mặc quần thụng, áo bay Nga, đội mũ cối Tàu, chân đi tông Thái hoặc đôi dép nhựa Tiền Phong thì đúng là… vô đối, nhiều người nhìn lác mắt. Dép nhựa Tiền Phong thịnh hành, làm mưa làm gió trên thị trường hàng tiêu dùng trong nước từ cuối những năm 80 đến nửa đầu những năm 90 của thế kỷ trước.
Hồi đầu dép nhựa Tiền Phong bán phân phối nên có tiền cũng chẳng mua được. Các gia đình phải tăng gia sản xuất, nuôi lợn để bán cho Nhà nước mới được tờ giấy ưu tiên mua dép nhựa Tiền Phong. Lũ chúng tôi hồi đó đi học chỉ toàn dép cao su, thấy mấy anh chị học cấp ba con nhà "chức sắc" có đôi dép nhựa trắng Tiền Phong nhìn thòm thèm vì biết giấc mơ cháy bỏng đó không biết bao giờ mới thành hiện thực!?.
Anh trai tôi hai năm liên tục lớp 9, 10 đạt học sinh giỏi (tương đương lớp 11, 12 hiện nay), bố tôi bán con lợn 90kg mới giành được 1 suất mua dép nhựa Tiền Phong thưởng cho con. Mang đôi dép về cả nhà xúm vào ngắm nghía, sờ mó. Ông anh tôi chẳng biết nghe ở đâu cái bí quyết muốn đôi dép bền và mềm mại thì phải cho vào nồi nước lạnh đun đến cho đến sôi khoảng 10 phút. Và, để giữ cho đôi dép ấy có thể đi được lâu, ngày mưa ông ấy lại quay về đôi dép cao su đúc nặng chình chịch, đôi dép nhựa Tiền Phong chỉ dành cho những dịp “trọng đại”.
Phải thừa nhận dép nhựa Tiền Phong thiết kế đơn giản nhưng rất bền và quan trọng rất dễ “sửa chữa”. Vì chỉ cần một thanh sắt mỏng nung nóng, ai cũng có thể xử lý được chỗ bị đứt, rách mà không phải mang ra hiệu... Từ sau khi Nhà nước từng bước xóa bỏ cơ chế bao cấp thì giấc mơ sở hữu một đôi dép nhựa Tiền Phong chính hiệu mới được toại nguyện trong thanh niên thành thị và gia đình tạm coi là có "của ăn của để" ở nông thôn.
Xem lại những bức ảnh chụp đầu những năm 90 của sinh viên các trường đại học, dép nhựa Tiền Phong vẫn là mốt khá được ưa chuộng sau dép tông Thái. Với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, hàng hóa xuất hiện nhiều hơn với sự ra đời của nhiều nhãn hiệu dép với kiểu dáng phong phú, mẫu mã đẹp, nửa cuối những năm 90 của thế kỷ trước, dép nhựa Tiền Phong mất dần thị phần, dần vắng bóng vì đây không còn là "mốt" để giới trẻ lựa chọn.
Dép nhựa Tiền Phong giờ được coi là một "biểu tượng" của thời bao cấp. Mặc dù vậy, hiện nay thương hiệu này không hẳn là của hiếm vì người ta vẫn có thể tìm mua trong các sạp, quầy hàng giày dép, đặc biệt là ở vùng nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Sau mấy chục năm, dép nhựa Tiền Phong vẫn “thủy chung” với hình dáng, mẫu mã ấy.
Chúng tôi lên các phiên chợ vùng cao vẫn thấy người dân chọn mua dép nhựa Tiền Phong. Các chiến sĩ biên phòng đóng quân ở những nơi thâm sơn cùng cốc vẫn chọn dép nhựa Tiền Phong để đi vì chỉ có “nó” xem ra mới chịu đựng được những chuyến “cuốc bộ”, băng rừng vượt núi…
