21/08/2021
KHÁI QUÁT CHO NGƯỜI MỚI HỌC GUITAR
CẢM ÂM VÀ HỢP ÂM CỦA MỘT BÀI HÁT.
☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆
☘️1. Thể Trưởng, Thể Thứ và Tone.
Giả sử bạn sáng tác một câu nhạc mà ko biết gì về nhạc lý, điều này là bình thường đối nhiều người. Bạn hát giai điệu lên, chỉ 3 nốt đầu tiên tôi có thể biết bạn hát giai điệu Trưởng hay Thứ, đó là điều cần xác định trước tiên. Sau khi nghe xong 3 nốt nhạc, nếu bạn hát tiếp, hoặc ko tiếp tục, tôi sẽ hát tiếp cho hết câu để đi đến nốt kết và Nốt Kết chính là Tone của bài hát.
☘️2. Những hợp âm căn bản đệm cho bài hát.
Nói một cách rõ ràng, vd tone C trưởng chẳng hạn bạn sẽ có 7 hợp âm theo tên 7 nốt nhạc là Do-Re-Mi-Fa-Sol-La-và Si. Ta đổi tên thành hợp âm I-II-III-IV-V-VI và VII. Nhưng vì hợp âm Si (VII) bị Dim (mờ) nên chỉ Pro mới sử dụng... Vậy là ta chỉ còn có 6 hợp âm căn bản thôi. Và 6 hợp âm đó chia làm 2 nhóm. Nhóm hợp âm Trưởng và Nhóm hợp âm Thứ. Nếu bài này ở thể Trưởng thì hợp âm I là Trưởng và hợp âm IV-V cũng là Trưởng. còn lại ii-iii-vi là những hợp âm thứ. Theo tone Đô Trưởng bạn có C, Dm, Em, F, G, Am.
Giải thích thêm, vậy hợp âm 7, 9, 11,13 là gì? Là hợp âm trưởng/thứ có bấm thêm nốt 7 vô thành hợp âm 7. Ủa nốt 9 là nốt gì? bạn lấy 9 - 7 = 2, là nốt 2. Còn nốt 11 cũng vậy lấy 11 - 7 = 4, là nốt 4 thế thôi.
Bạn nên nhớ cách tính của bài thể Thứ có khác chút nha. Nhóm 1 vẫn giữ nguyên là i-iv-v, còn nhóm 2 là III-VI-VII. Nghĩa là đã loại bỏ hợp âm ii và thu nạp hợp âm VII. Chú ý nhóm i biến thành Thứ và nhóm hai thành Trưởng.
Hợp âm 8 chính là 8 - 7 = 1, mà hợp âm 1 là hợp âm chủ nên ko ai viết hợp âm 8. Để ý điều đó. Hợp âm 15 cũng là hợp âm 1 và 8.
☘️3. Cảm âm và Hợp âm trong câu nhạc.
Trước hết người học nhạc, dù học đọc nhạc hay chơi đàn cũng phải qua bài vỡ lòng đầu tiên đó là học Scale Thang Âm Trưởng. Có nhiều bạn bảo là phải học hợp âm trước. Đó là trường hợp cả thầy lẫn trò đều muốn học nhảy cho lẹ (chưa qua đánh vần đã học làm văn). Các bạn phải nắm vững Scale Trưởng trước. Vững vàng Scale Trưởng rồi sau này học Scale Thứ sau.
Để nắm được thang âm trưởng ko khó. Bạn hãy đổi tên 7 nốt nhạc thành số 1-2-3-4-5-6-7-8 (và nhớ số 8 cũng là số 1). Lần lượt 2 số liền kề bạn đánh cách 1 ngăn (1 cung). Đặc biệt chú ý và nhớ nốt 3-4 sát nhau (nửa cung), 7-8 cũng nửa cung (2 ngăn sát nhau). Rồi cứ thế bạn tập chạy Scale Trưởng từ 1 đến 8. Bạn có thể khởi sự nốt 1 ở bất kỳ ngăn nào, và dĩ nhiên nốt đó sẽ là nốt chủ, tone chủ.
Bạn đã học được Scale Trưởng, nghĩa là trong 12 bán cung (12 ngăn đàn) của một bát độ, bạn đã loại bỏ được 5 ngăn đen (là những ngăn ko số) và chỉ còn lại 7 ngăn của các nốt nhạc có trong Scale. Bạn có bấm loạn xạ 7 nốt này vẫn ko bị lạc tone, lạc giọng, nghe vẫn có giai điệu. Với 7 nốt này bạn tập nghe 1-8 rồi 8-1 (2 nốt này dễ), 1-4 rồi 1-7 (2 nốt này khá đặc biệt), rồi sau này xử luôn những nốt còn lại. Nhiều người chơi đàn lâu năm quen tai cảm nhận được những nốt này và cũng quen đưa ra hợp âm tương ứng... Vì ko học lý thuyết nên họ ko giải thích được tại sao, nhưng phản xạ của họ rất nhanh nhạy và họ đàn hát ngay một giai điệu mới nghe qua lần đầu. Bạn là người mới chơi đừng có đọ sức với họ, hãy viết hợp âm xong rồi mới đờn, cho chắc ăn.
☘️4. Thực hành tự Soạn hợp âm cho một bài hát.
Sau khi biết rành về Scale Trưởng rồi, solo thử một đoạn mở đầu của bài hát Tone Trưởng mà bạn đã biết. Chọn bài dễ nhất. Ko cần hay chỉ cần dễ. Khi đến nốt cần vào hợp âm bạn xem nó là nốt số mấy, rồi dò vào bảng dưới đây. Giả sử là nốt số 1, bạn tìm xem trong bảng này hợp âm nào có nốt số 1. Hợp âm I, IV và VI có nốt số 1. Nốt có dấu cộng đứng trước vd: +1 là ưu tiên. Nhưng bạn vẫn có thể chọn hợp âm IV or VI, có những lý do khiến bạn nghe thấy nó phù hợp... nhưng vì bạn chưa nghiên cứu sâu nên ko thể giải thích nhiều...
--------------------------
▪Tên hợp âm ▪Nốt trong hợp âm
🔰HỢP ÂM I: [1-3-5]
Các nốt đưa về hợp âm I gồm: nốt +1; +3; 5
🔰HỢP ÂM II: [2-4-6]
Các nốt đưa về hợp âm II gồm: +2; +4; 6
🔰HỢP ÂM III: [3-5-7]
Các nốt đưa về hợp âm III gồm: 3; +5; 7
🔰HỢP ÂM IV: [4-6-8] (8=1)
Các nốt đưa về hợp âm IV gồm: +4; +6; 1
🔰HỢP ÂM V: [5-7-9] (9=2)
Các nốt đưa về hợp âm V gồm: +5; +7; 2
🔰HỢP ÂM VI: [6-8-10] (8=1; 10=3)
Các nốt đưa về hợp âm VI gồm: 6; +1; +3
-----------------------------
Ps.
- Các bạn lưu ý chuỗi số chẵn và chuỗi số lẻ. vd 1-3-5 or 2-4-6... Rất dễ nhớ và tính toán nhanh các nốt trong hợp âm...
- Ngoài ra 2 nhóm hợp âm trưởng và thứ chúng bắt cặp với nhau như âm dương, trai gái... 1 trưởng và 1 thứ, chúng là 3 cặp hợp âm song song (tìm hiểu cách tìm cặp hợp âm song song theo thế bấm hợp âm).
Hợp âm song song:
I//vi; ii//IV; iii//V
-----------------------------
